Bank “BTB” ASC-nin 2025-ci il maliyyə nəticələrinin analizi göstərir ki, bank normativ və kapital baxımından dayanıqlı mövqedə qalsa da, ilin yekununda xərclərin və gözlənilməz düzəlişlərin təsiri ilə zərərlə üzləşib.Hesabat dövrünün sonuna bankın cəmi aktivləri 356 milyon 821,8 min manat təşkil edib və aktivlərin strukturunda əsas ağırlıq kredit portfelinin üzərində formalaşıb.
GDP Bank “BTB” ASC-nin 2025-ci il üzrə maliyyə hesabatına istinadla xəbər verir ki, bankın əməliyyat mənfəəti 5 milyon 864,6 min manat olub. Lakin aktivlər üzrə mümkün zərərlərin ödənilməsi üçün ayrılmış ehtiyatlar 3 milyon 437,5 min manat təşkil etdiyindən, gözlənilməz xərclərə qədər mənfəət 2 milyon 427,1 min manata enib. Hesabat dövründə 2 milyon 831 min manatlıq gözlənilməz fəaliyyət və uçot dəyişiklikləri üzrə xərc bankın maliyyə nəticəsinə ciddi mənfi təsir göstərib və nəticədə vergiyə qədər zərər –403,9 min manat səviyyəsində formalaşıb. Mənfəətdən vergi tutulmadığından, bank 2025-ci ili –403,9 min manat xalis zərərlə başa vurub.
Hesabat dövrünün sonuna olan maliyyə göstəriciləri bankın əsas fəaliyyətinin mənfəət yaratdığını, lakin əlavə xərclərin yekun nəticəni mənfiyə çevirdiyini göstərir. Bankın. ötən il ərzində xalis faiz gəliri 14 milyon 175,5 min manat səviyyəsində formalaşıb.2025-ci ildə bankın faiz gəlirləri 32 milyon 674,6 min manat olub. Bunun 31 milyon 951,3 min manatı, yəni təxminən 97,8%-i müştərilərə verilmiş kreditlər üzrə faizlərin, 149,7 min manatı maliyyə institutlarına verilmiş kreditlər üzrə faizlərin, 573,6 min manatı isə digər faiz gəlirlərinin payına düşüb. Eyni dövrdə faiz xərcləri 18 milyon 968,3 min manat təşkil edib ki, bunun 9 milyon 390,5 min manatı müştəri depozitləri üzrə faiz xərcləri, 9 milyon 577,7 min manatı isə digər faiz xərcləri olub.
“BTB” ASC-nin 2025-ci il ərzində formalaşan balansınının aktivlər hissəsinə nəzər saldıqda görünür ki, müştərilərə verilmiş xalis kreditlər 265 milyon 724,7 min manat olub və bu məbləğ cəmi aktivlərin 74,47%-ni təşkil edib. Bu göstərici bankın biznes modelinin əsasən kreditləşməyə söykəndiyini və gəlirlərin böyük hissəsinin faiz gəlirləri hesabına formalaşdığını göstərir.
Bank “BTB” ASC-nin aktivlərinin digər mühüm hissəsini 53 milyon 438,1 min manatlıq əsas vəsaitlər və qeyri-maddi aktivlər təşkil edib ki, bu da ümumi aktivlərin təxminən 14,98%-nə bərabərdir və bank üçün nisbətən yüksək pay hesab olunur. Nağd vəsaitlər 9 milyon 545,0 min manat olmaqla aktivlərin 2,68%-ni, müxbir hesablar 5 milyon 878,7 min manat olmaqla 1,65%-ni, banklar və digər maliyyə institutlarındakı depozitlər isə 14 milyon manat olmaqla 3,92%-ni formalaşdırıb. Digər aktivlər 3 milyon 804,4 min manat səviyyəsində qeydə alınıb ki, bu da aktivlərin cəmi 1,07%-i deməkdir. Diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, qiymətli kağızlar və investisiyalar üzrə portfel 2025-ci ilin sonunda sıfır səviyyəsində qalıb, bu isə aktivlərin diversifikasiyasının məhdud olduğunu göstərir.
“BTB” ASC-nin cəmi öhdəlikləri 305 milyon 897,2 min manat təşkil edib. Bu məbləğin 129 milyon 872,5 min manatı, yəni 42,46%-i müştərilərin müddətli depozitlərinin payına düşüb ki, bu da bankın əsas resurs bazasını formalaşdırır. Bank “BTB” ASC-nin öhdəliklərinin strukturunda tələbli depozitlər 5 milyon 625,3 min manat olmaqla öhdəliklərin 1,84%-ni təşkil edib. Ən böyük pay isə 164 milyon 465,8 min manatlıq digər maliyyə institutlarının kreditlərinə məxsusdur və bu məbləğ cəmi öhdəliklərin 53,77%-nə bərabərdir. Bu struktur bankın maliyyələşmədə institusional və daha bahalı resurslardan yüksək asılılığını göstərir. Bank tərəfindən buraxılmış qiymətli kağızlar 3 milyon manat olmaqla öhdəliklərin 0,98%-ni, digər öhdəliklər isə 2 milyon 933,5 min manat olmaqla 0,96%-ni təşkil edib.
Bank “BTB” ASC-nin 2025-ci il ərzində formalaşmış kapital mövqeyinə gəldikdə, 2025-ci ilin sonunda bankın cəmi kapitalı 50 milyon 924,6 min manat olub. Bunun 48 milyon 26,7 min manatı xalis xüsusi kapitalın, 2 milyon 897,9 min manatı isə ümumi ehtiyatların payına düşüb. Beləliklə, kapitalın aktivlərə nisbəti təxminən 14,27% səviyyəsində formalaşıb ki, bu da bankın kapital tamponunun qənaətbəxş olduğunu göstərir. Bununla yanaşı, kapitalın keyfiyyəti baxımından mənfi məqam kimi bölüşdürülməmiş zərərin –23 milyon 423,3 min manat təşkil etməsi diqqət çəkir. Bu məbləğin –23 milyon 19,4 min manatı əvvəlki illərin zərəri, –403,9 min manatı isə 2025-ci ilin cari zərəri hesabına formalaşıb.
Bank “BTB” ASC -nin 2025-ci il ərzində qeyri-faiz gəlirləri 7 milyon 273,9 min manat təşkil edib ki, bu məbləğin 1 milyon 108,6 min manatı hesabların aparılması üzrə komissiya gəlirlərinin, 6 milyon 165,3 min manatı isə digər xidmətlərdən əldə olunan komissiya gəlirlərinin payına düşüb. Bununla müqayisədə qeyri-faiz xərcləri 15 milyon 584,7 min manat olub və qeyri-faiz gəlirlərini təxminən 2,14 dəfə üstələyib. Xərclərin əsas hissəsi 13 milyon 87,1 min manatla inzibati xərclərin üzərinə düşüb, haqq və komissiya xərcləri isə 2 milyon 497,7 min manat təşkil edib. Bu balanssızlıq bankın gəlirlilik strukturunda əsas zəif nöqtə kimi ön plana çıxır.
Pul vəsaitlərinin hərəkəti hesabatı da Bank “BTB” ASC-nin əməliyyat fəaliyyətində təzyiqin mövcud olduğunu göstərir. Hesabat dövründə xalis faiz gəlirləri üzrə pul axını 13 milyon 585,7 min manat, xalis komissiya və dilinq gəlirləri üzrə 5 milyon 887,4 min manat olub, inzibati və digər xərclər üzrə pul çıxışı isə –12 milyon 257,2 min manat təşkil edib. Əməliyyat aktivlərinin xalis azalması –1 milyon 325,6 min manat, əməliyyat öhdəliklərinin xalis azalması isə –8 milyon 200,2 min manat səviyyəsində qeydə alınıb. Nəticədə əməliyyat fəaliyyəti üzrə xalis pul vəsaitləri –2 milyon 310 min manat olub. İnvestisiya fəaliyyəti üzrə +1 milyon 322 min manat, maliyyə fəaliyyəti üzrə isə +940 min manat xalis pul axını qeydə alınıb, məzənnə fərqindən 98 min manat gəlir əldə edilib. Bütün bunların yekununda pul vəsaitləri və onların ekvivalentlərində xalis artım cəmi 50 min manat təşkil edib və dövrün sonunda bankın pul vəsaitləri 14 milyon 819 min manata çatıb.
Eyni zamanda prudensial normativlər baxımından Bank “BTB” ASC-nin mövqeyi kifayət qədər güclüdür. 2025-ci ilin sonunda I dərəcəli kapital adekvatlığı əmsalı 20,66%, məcmu kapital adekvatlığı əmsalı isə 23,19% təşkil edib ki, bu da müvafiq olaraq 5,5% və 10,5%-lik minimum tələbləri xeyli üstələyir. Ani likvidlik əmsalı 211,4%, leverage əmsalı 13,26% səviyyəsində formalaşıb. Sərbəst dönərli valyutalar üzrə açıq valyuta mövqeyi 5,75%, qapalı valyutalar üzrə isə 0,12% olmaqla normativ limitlər daxilində qalıb. Bankın məcmu kapitalı 53 milyon 269 min manat olmaqla minimum 50 milyon manatlıq tələbi də üstələyib.
Yekun olaraq, Bank “BTB” ASC 2025-ci ildə aktiv və kapital baxımından dayanıqlı, normativlərə tam cavab verən maliyyə mövqeyini qorusa da, yüksək inzibati xərclər, risk ehtiyatları və xüsusilə gözlənilməz xərc və uçot düzəlişləri ilin yekununda bankın zərərlə başa vurmasına səbəb olub.
Müəllif: Aynur Qəniyeva