Cari ilin fevral ayında Azərbaycan banklarının kredit portfelində bütün seqmentlər üzrə ardıcıl artım müşahidə edilib. Ümumi kredit portfeli illik müqaisədə 27.592,4 milyon manatdan 30.118,9 milyon manatə yüksəlmiş, yəni bir il ərzində 2.526,5 milyon manat və ya 9,16% artıb. Bu artım bank sektorunun kreditləşmə fəallığının davamlı şəkildə güclənməsindən xəbər verir.
Struktur üzrə nəzərdən keçirdikdə, ən böyük mütləq artım biznes kreditlərində qeydə alınmışdır-belə ki, bankların biznes kredit portfeli illik müqaisədə 1.281,0 milyon manat və ya 8,67% artaraq 14.777,0 milyon manatdan 16.058,0 milyon manata çatmışdır. Biznes kreditlərinin bankların bütövlükdə sektorun kredit portfelinin ən böyük hissəsini təşkil etdiyini nəzərə alsaq, təbii bir nəticədir. Qeyd etmək lazımdır ki, biznes kreditlərinin artımı əsasən istehsal, tikinti, nəqliyyat və xidmət sahələrində investisiya aktivliyinin artması, dövlətin qeyri-neft sektorunu stimullaşdıran proqramları və sahibkarların dövriyyə vəsaitlərinə tələbatının yüksəlməsi (inflyasiya təzyiqləri və istehsal xərclərinin artımı fonunda) ilə əlaqələndirilə bilər.
Nisbi artım baxımından isə lider mövqeyi istehlak kreditlərinə aiddir. istehlak kreditləri portfeli 923,5 milyon manat və ya 10,81% aratarq 8.544,0 milyon manatdan 9.467,5 milyon manata yüksəlmişdir. Bu göstərici digər seqmentlərlə müqayisədə ən yüksək faiz artımını təmsil edir ki, bu da əhalinin istehlak tələbatına yönəlmiş kreditlərə olan marağının artdığını göstərir. İstehlak kreditlərinin sürətli artımının arxasında əhalinin real gəlirlərinin nisbətən stabilləşməsi, bankların rəqabətli faiz dərəcələri, mövsümi tələbat (bayramlar, tətil, təhsil xərcləri) və qısa müddətli kreditlərin onlayn təsdiq mexanizmlərinin genişlənməsi kimi amillər dayanır.
İpoteka kreditlərinin artım dinamikası isə ən aşağı nisbi artım tempi nümayiş etdirib. Bankların İpoteka kredit portfeli illik müqaisədə 322,0 milyon manat və ya 7,54%artaraq 4.271,4 milyon manatdan 4.593,4 milyon manata çatıb. Artım tempinin nisbətən aşağı olması ipoteka bazarının digər seqmentlərə nisbətən daha sabit və yetkin bir mərhələdə olması, daşınmaz əmlak bazarında qiymət artımlarının kredit tələbini müəyyən dərəcədə məhdudlaşdırması, Mərkəzi Bankın makroiqtisadi sabitlik məqsədilə ipoteka kreditləri üzrə ehtiyat tələblərini sərt saxlaması və güzəştli ipoteka proqramlarının ümumi kredit portfelində həcminin məhdud olması ilə izah edilə bilər.
Ümumilikdə, nəzərdən keçirilən dövr ərzində heç bir seqmentdə azalma baş verməmiş, bütün istiqamətlər üzrə sabit artım tendensiyası qorunub saxlanmışdır. Bu, Azərbaycan bank sektorunun sağlam inkişafını, kredit risklərinin idarə oluna bilən səviyyədə qaldığını və iqtisadi agentlərin bank maliyyələşməsinə güvəninin yüksək olduğunu göstərir.
İstehlak kreditlərinin 10,81%-lik sürətli artımı əhalinin borc yükünün artması baxımından diqqətli monitorinq tələb etsə də, ümumi mənzərədə sektor diversifikasiya olunmuş və balanslı şəkildə böyümüşdür.
Müəllif: Aynur Qəniyeva