Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun 2026-ci il büdcəsi haqqında fərmanında Fondun əsas gəlir mənbələri eyni zamanda əsas xərc istiqamərləri öz əksini tapıb.
GDP xəbər veir ki, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun 2026-cı il büdcəsi, 2025-ci illə müqayisədə həm gəlirlərdə, həm də xərclərdə əhəmiyyətli dəyişiklikləri nəzərdə tutur. Ümumi gəlirlər təxminən 1,42 milyard manat və ya 9,8% azalaraq, 14,45 milyard manatdan 13,03 milyard manata endirilib. Eyni zamanda, xərclər daha böyük həcmdə, təxminən 1,62 milyard manat və ya 11,1% azalıb.
Bu ümumi azalmanın arxasında əsas gəlir mənbələrində baş verən dəyişiklər dayanır. Fondun ən böyük gəlir mənbəyi olan karbohidrogen satışından əldə edilən xalis gəlir 1,25 milyard manat yaxud 12,7% azaldılıb. Bununla belə, valyuta aktivlərinin idarə edilməsindən əldə edilən gəlirlər də 613,6 milyon manat və ya 17,7% artım qeyd edilib ki, bu da fondun investisiya idarəçiliyinin effektivliyini əks etdirir. Digər tərəfdən, neft-qaz sazişləri ilə bağlı bonus ödənişlərində kəskin azalma müşahidə olunur; bu gəlir maddəsi 2025-ci ildə 767,7 milyon manat ikən, 2026-cı ildə cəmi 1,1 milyon manata qədər enib ki, bu da demək olar ki, tam bitmə yəni 99,9% azalma deməkdir. Dividend gəlirləri isə cüzi yəni 2,1% artırılıb.
Xərclər tərəfində ən əhəmiyyətli dəyişiklik dövlət büdcəsinə edilən transfertdə müşhidə edilib. 2025-ci ildə 14,48 milyard manat olan bu transfert, 2026-cı ildə 1,65 milyard manat və ya 11,4% azaldılaraq , 12,84 milyard manat təşkil edir. Bu, fondun ümumi xərclərindəki azalmanın əsas səbəbidir.
Təhsil sahəsindəki xərclərə gəldikdə, 2025-ci ildə mövcud olan “Ali təhsilin beynəlxalq rəqabətliliyi” proqramına ayrılan vəsait 71,3% azaldılıb. Bunun əvəzində, 2026-cı il büdcəsinə “Beynəlxalq ikili diplom proqramları”na 32,8 milyon manat və “Peşə təhsili sisteminin gücləndirilməsi”nə 6,4 milyon manat kimi yeni və daha konkret məqsədli təhsil xərc maddələri daxil edilib. “Gənclərin xaricdə təhsili” proqramı üçün ayrılan büdcə isə təxminən 2% artırılıb
Nəticə etibarilə, 2026-cı il büdcəsi 2025-ci illə müqayisədə daha konservativ bir gözləntilə əsaslanır. Neftdən əldə edilən birbaşa gəlirlərin azalacağı proqnozlaşdırılır, lakin bu, fondun investisiya gəlirlərinin artması və dövlət büdcəsinə transfertin azaldılması ilə qismən kompensasiya edilir. Büdcə, eyni zamanda, təhsil sahəsindəki dəstəyi daha fokuslanmış və yeni layihələrə yönəldilmiş şəkildə davam etdircəcək.
Müəllif:Aynur Qəniyeva