Ölkənin aparıcı korporativ maliyyə institutu “PAŞA Bank” 2025-ci ilin yanvar–dekabr dövrü üzrə nəticələrini açıqlayıb və 2024-lə müqayisə göstərir ki, bank miqyasını böyütsə də, mənfəətlilik xəttində resursun bahalaşması və risk yükünün sərtləşməsi fonunda zəifləmə yaşanıb.
GDP xəbər verir ki, 2024-cü ildə “PAŞA Bank” ın xalis mənfəəti 210 milyon 538 min manat olduğu halda, 2025-ci ildə 148 milyon 896 min manat təşkil edib və beləliklə xalis mənfəət 61 642 min manat və ya 29.27% azalıb 210 milyon 538 min manatdan 148 milyon 896 min manata qədər enib. Bu azalma “PAŞA Bank”da gəlirin ümumən artmamasından çox, xərclərin və riskin daha sürətlə böyüməsi fonunda baş verib.
Miqyas artıb: aktivlər və depozitlər iki rəqəmli templə böyüyüb
2025-ci ildə “PAŞA Bank” balansını artırıb: cəmi aktivlər 8 220 178 min manatdan 9 407 313 min manata qalxıb və artım 1 milyard 187 milyon 135 min manat və ya 14.44% olub.
Eyni zamanda bankın depozit bazası da böyüyüb: müştəri depozitləri 6 410 056 min manatdan 7 552 109 min manata yüksələrək 1 142 053 min manat və ya 17.82% artıb.
Depozit strukturunda “PAŞA Bank”ın korporativ bankçılığa xas mənzərəsi daha da qabarıqdır: 2025-də tələbli depozitlər 4 847 874 min manat, müddətli depozitlər 2 704 235 min manat olduğu halda, 2024-də tələbli depozitlər 3 999 715 min manat, müddətli depozitlər 2 410 341 min manat olub. Bu struktur bir tərəfdən həcmi sürətlə böyütməyə imkan verir, digər tərəfdən isə faiz mühiti möhkəmləndiyi şəraitdə tələbli vəsaitlərin qiymətlənməsi də sürətlənir və “PAŞA Bank”ın faiz xərcləri daha tez artır.
Kreditlər artıb, amma model yenə biznes yönümlüdür
2025-də “PAŞA Bank”ın kredit portfeli ölçülü artıb: ümumi kredit portfeli 3 303 277 min manatdan 3 432 035 min manata qalxıb, artım 128 758 min manat və ya 3.90% olub. Strukturda əsas yük yenə biznes xəttindədir: biznes kreditləri 3 002 987 min manatdan 3 114 419 min manata yüksəlib və artım 111 432 min manat və ya 3.71% təşkil edib. Bununla paralel, “PAŞA Bank” 2025-də retail tərəfdə daha seçici davranıb: istehlak kreditləri 90 444 min manatdan 75 143 min manata enib yəni 15 301 min manat və ya 16.92% azalıb, daşınmaz əmlak kreditləri isə 209 846 min manatdan 242 473 min manata qalxıb yəni 32 627 min manat və ya 15.55% artıb. Bu dinamika “PAŞA Bank”ın korporativ yönümlü biznes modelini qoruduğunu, retail riskində isə daha ehtiyatlı kalibrləmə apardığını göstərir.
Resurs bahalaşıb: faiz ödənişi daha sürətli böyüyüb, likvid tampon isə zəifləyib
Pul vəsaitlərinin hərəkəti “PAŞA Bank”da maliyyə resursunun bahalaşmasını açıq göstərir: 2025-də alınmış faiz 483 017 min manatdan 548 174 min manata qalxsa da, ödənilmiş faiz 121 410 min manatdan 197 577 min manatayüksəlib; yəni “PAŞA Bank”da ödəniş yükü daha sürətli artaraq marjanı sıxan kritik xəttə çevrilib. Əməliyyat fəaliyyətindən əldə edilmiş xalis pul vəsaiti 2024-də 217 067 min manat, 2025-də isə 203 040 min manat olub və burada 14 027 min manat və ya 6.46% azalma var. Bununla yanaşı, “PAŞA Bank”da nağd vəsait və ekvivalentləri dövrün sonuna 1 421 937 min manatdan 956 052 min manata enib yəni 465 885 min manat və ya 32.76% azalıb ki, bu da likvid ehtiyatların zəiflədiyini göstərən mühüm siqnaldır.
Prudensial tərəfdə də “PAŞA Bank”ın ani likvidlik əmsalı 2024-də 63.2%, 2025-də 57.7% olub; yəni 5.5 faiz bəndi eniş var, lakin minimum 30% tələbini bank rahat şəkildə ödəyir.
Faiz dərəcəsi riski: həssas öhdəliklər daha sürətlə artıb, GAP daralıb
Faiz riskinin “texniki” mənzərəsi “PAŞA Bank”da həcmin böyüməsi ilə yanaşı, balansın faiz həssaslığında da dəyişiklik olduğunu göstərir. 2024-də “PAŞA Bank”ın faiz dərəcəsinə həssas cəmi aktivləri 5 milyard 722 milyon 712 min manat, 2025-də isə 6 milyard 761 milyon 949 min manat olub və artım 1 milyard 39 milyon 237 min manat və ya 18.16% təşkil edib.
Lakin faiz dərəcəsinə həssas cəmi öhdəliklər daha sürətlə böyüyüb: 2024-də 4 milyard 26 milyon 707 min manat, 2025-də 5 milyard 331 milyon 630 min manat olub; artım 1 milyard 304 milyon 923 min manat və ya 32.40%-dir.
Nəticədə “PAŞA Bank”ın kumulyativ GAP-ı 2024-də 1 milyard 696 milyon 6 min manat, 2025-də 1 milyard 430 milyon 319 min manat olub və azalma 265 milyon 687 min manat və ya 15.66% təşkil edib.
Şok ssenarilərində “PAŞA Bank”ın xalis faiz gəlirinə təsirin göstəricisi isə demək olar sabit qalıb: 2024-də -14 milyon 261 min manat / +14 milyon 261 min manat, 2025-də -14 milyon 288 min manat / +14 milyon 288 min manat kimi verilir və fərq cəmi 27 min manatdır; yəni faiz şoklarına həssaslıq ölçüsündə kəskin artım müşahidə edilmir.
Risk xətti sərtləşib: qeyri-standart portfel və ehtiyatlar yüksəlib
“PAŞA Bank”ın risk blokunda ən diqqətçəkən trend kredit keyfiyyətinin pisləşməsidir. Bankın vaxtı keçmiş kreditləri 2024-də 75 milyon 130 min manat və ya 2.3%, 2025-də 84 milyon 836 min manat və ya 2.5% olub; artım 9 milyon 706 min manat və ya 12.92%, pay isə 0.2 faiz bəndi yüksəlib.
Daha sərt siqnal “PAŞA Bank”ın qeyri-standart kreditlərində görünür: 2024-də 126 milyon 362 min manat və ya 3.8%, 2025-də 230 milyon 233 min manat və ya 6.7%; yəni artım 103 milyon 871 min manat və ya 82.20%, pay artımı isə 2.9 faiz bəndidir.
Bu pisləşmə ehtiyatlarda da əksini tapır: “PAŞA Bank”da kreditlər üzrə yaradılmış ehtiyatlar 2024-də 114 milyon 603 min manat və ya 3.5%, 2025-də 140 milyon 815 min manat və ya 4.1% olub; artım 26 milyon 212 min manat və ya 22.87%, pay isə 0.6 faiz bəndi yüksəlib.
Üstəlik, “PAŞA Bank”da adi ehtiyatlar 47,267-dən 42,003-ə enərək 5,264 və ya 11.14% azalıb, məqsədli ehtiyatlar isə 67,336-dan 98,812-yə qalxaraq 31,476 və ya 46.74% artıb; yəni ehtiyatların “çəki mərkəzi” daha çox problemli seqmentə keçib.
2025-ci ildə “PAŞA Bank”ın təminatsız kreditləri 346 605 min manatdan 325 668 min manata enərək 20 937 min manat və ya 6.04% azalıb, yəni bank təminatsız hissəni nisbi nəzarətdə saxlayıb; eyni zamanda ağır gecikmə kateqoriyası olan “1 il və artıq” zolağı 44 651 min manatdan 38 674 min manata düşüb və burada 5 977 min manat və ya 13.38% eniş var ki, bu ayrıca müsbət siqnaldır. Ancaq ümumi mənfəət dinamikası baxımından “PAŞA Bank”da riskin qiyməti (xərci) və resursun bahalaşması daha dominant təsir göstərdiyi üçün bu müsbət siqnallar mənfəəti “təkbaşına” yuxarı çəkməyə kifayət etməyib.
Valyuta mövqeyi: “qısa” zonadan “pozitiv” zonaya keçid
Valyuta riskində “PAŞA Bank”ın mövqeyi də dəyişib: prudensial cədvəldə sərbəst dönərli valyutalar üzrə məcmu açıq valyuta mövqeyi 2024-də -5.15%, 2025-də isə 2.62% kimi göstərilir; bu, mövqenin mənfi zonadan müsbət zonaya keçdiyini göstərir.
Sizin verdiyiniz manat ifadəli göstəricilərlə desək, “PAŞA Bank” 2024-də SDV-lər üzrə mövqeni yəni 40 423 522 manatı və təxminən -5.12% kimi mənfi zonada saxladığı halda, 2025-də 20 499 866 AZN və 2.62% səviyyəsinə keçib; yəni “PAŞA Bank” 2025-də valyuta mövqeyini “qısa”dan “uzun/pozitiv” zona tərəfinə çevirməklə məzənnə həssaslığını fərqli konfiqurasiyada idarə edib.
Konsentrasiya və balansdankənar risklər: “derivativ” öhdəlikləri kəskin azalıb
“PAŞA Bank”da əlaqədar tərəflərlə əməliyyatlar da böyüyüb: əlaqədar şəxslərlə bağlanmış əqdlər 2024-də 82 milyon 952 min manat (məcmu kapitala nisbət 10.6%), 2025-də 102 milyon 809 min manat və ya 13.1% olub; artım 19 milyon 857 min manat və ya 23.94%, nisbət artımı isə 2.5 faiz bəndidir.
Balansdankənar öhdəliklərdə isə “PAŞA Bank” ümumi azalmanı seçib: cəmi balansdankənar öhdəliklər 2024-də 1 milyard 659 milyon 933 min manat, 2025-də 1 milyard 339 milyon 626 min manat olub və azalma 320 milyon 307 min manat və ya 19.30% təşkil edib.
Daxildə ən kəskin dəyişiklik “PAŞA Bank”ın törəmə maliyyə alətləri üzrə təəhhüdlərindədir: bu xətt 2024-də 491,980olduğu halda 2025-də 102,990-a enib və azalma 388,990 və ya 79.07% təşkil edib ki, bu, bankın bazar riskinə bağlı balansdankənar yükü əhəmiyyətli dərəcədə azaltması kimi oxunur.
Kapital “rahatdır”, amma keyfiyyət riski bu rahatlığı test edir
Kapital və risk-çəki aktivlər tərəfində “PAŞA Bank”ın nisbətləri güclənib. Risk dərəcəsi üzrə ölçülmüş yekun aktivlər 2024-də 3 milyard 843 milyon 34 min manat, 2025-də 3 milyard 534 milyon 510 min manat olub; azalma 308 milyon 524 min manat və ya 8.03% təşkil edib.
Bu fonda “PAŞA Bank”ın I dərəcəli kapital adekvatlığı 15.39%-dan 19.62%-ə yüksəlib (artım 4.23 faiz bəndi), məcmu kapital adekvatlığı isə 20.41%-dən 22.15%-ə qalxıb (artım 1.74 faiz bəndi).
Yəni “PAŞA Bank” kapital dayanıqlığı baxımından daha komfort zonaya çıxıb, amma eyni vaxtda qeyri-standart kreditlərin 6.7%-ə qalxması və ehtiyatların 4.1% paya yüksəlməsi həmin komfortun növbəti dövrlərdə risk xərci ilə “sınağa çəkilə” biləcəyini göstərir.
Ümumilikdə 2025 ci ildə “PAŞA Bank” aktivlər üzrə 14.44%, depozitlər üzrə 17.82% artımla böyüyüb, kredit portfelini də 3.90% artırıb, lakin xalis mənfəət 61 642 min manat və ya 29.27% azalıb. Bu enişin məntiqi belə formalaşır: “PAŞA Bank” həcmi böyüdüb, amma maliyyələşmə xərci daha sürətlə yüksəlib yəni ödənilmiş faiz yükü kəskin artıb, üstəlik kredit keyfiyyətində “qeyri-standart” seqmentin 3.8%-dən 6.7%-ə qalxması risk xəttini sərtləşdirib və nəticədə mənfəət marjası “bahalı resurs və daha sərt risk qiymətləndirilməsi” fonunda sıxılıb.
Müəllif: Aynur Qəniyeva