Azərbaycan Mərkəzi Bankının yaydığı məlumata görə, 2024-cü il üzrə ölkənin tədiyə balansı xarici mühitdə formalaşan müxtəlif istiqamətli meyllərdən təsirlənib.
GDP xəbər verir ki, hesabat dövründə cari əməliyyatlar balansında 4.7 milyard ABŞ dolları həcmində profisit formalaşıb. Xarici ticarət balansı 8.8 milyard ABŞ dolları müsbət saldo göstərib, lakin xidmətlər balansı 2.1 milyard ABŞ dolları və ilkin gəlirlər balansı 2.7 milyard ABŞ dolları kəsirlə nəticələnib.
Kapital və maliyyənin hərəkəti balansında, əsasən maliyyə öhdəliklərinin azalması ilə əlaqədar, 5.0 milyard ABŞ dolları həcmində kəsir yaranıb. Xalis maliyyə aktivləri 2.7 milyard ABŞ dolları artsa da, xalis maliyyə öhdəlikləri 2.3 milyard ABŞ dolları azalıb.
Mərkəzi Bank bildirib ki, bir sıra strateji əhəmiyyətli layihələrin və tədbirlərin icrası, həmçinin iri həcmli maliyyə öhdəliklərinin ödənişi ilə bağlı xarici valyutada dövlət xərclərinin artması nəticəsində ölkənin strateji valyuta aktivləri 438.1 milyon ABŞ dolları azalıb.
Hesabat dövründə xam neftin orta qiyməti 84.0 ABŞ dolları/barel təşkil edib, portfel investisiyaları üzrə aktivlərdə 700.4 milyon ABŞ dolları artım müşahidə olunub.
Azərbaycanın 2024-cü il tədiyə balansındakı kəsirlərin yaranmasının bir sıra struktur səbəbləri var:
Xidmətlər balansında 2.1 milyard ABŞ dolları kəsirin səbəbləri:
- Xarici texniki-mühəndislik və tikinti xidmətlərinə ödənişlərin artması – Strateji layihələrin icrası üçün xaricdən mütəxəssis və texnologiya cəlb edilməsi
- Turizm və nəqliyyat xidmətləri üzrə ödənişlərin artması – Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrə səfərlərinin intensivləşməsi
- Yerli xidmət sektorunun rəqabətqabiliyyətinin məhdudluğu – Ölkə daxilində kifayət qədər texniki bacarıq və infrastrukturun olmaması
İlkin gəlirlər balansında 2.7 milyard ABŞ dolları kəsirin səbəbləri:
- İnvestisiya gəlirlərinin repatriasiyası (3.2 milyard ABŞ dolları) – Xarici investorların əldə etdikləri gəlirləri öz ölkələrinə köçürməsi
- Neft-qaz sektorunda fəaliyyət göstərən xarici şirkətlərin dividendlərinin ödənilməsi
- Xarici borclar üzrə faiz ödənişlərinin həyata keçirilməsi
Kapital və maliyyənin hərəkəti balansında 5.0 milyard ABŞ dolları kəsirin səbəbləri:
- Cəlb olunmuş investisiyaların repatriasiyası (7.3 milyard ABŞ dolları) – Əvvəlki illərdə qoyulmuş investisiyaların geri qaytarılması
- Strateji layihələrə xarici valyutada xərclərin artması – Böyük infrastruktur və enerji layihələrinə investisiyalar
- İri həcmli maliyyə öhdəliklərinin ödənilməsi – Dövlət borclarının və digər öhdəliklərin vaxtında ödənilməsi
Bu kəsirlər Azərbaycanın iqtisadi strukturunun hələ də neft-qaz sektorundan asılı olduğunu və xidmət sektorunun inkişaf etdirilməsi, yerli istehsalın gücləndirilməsi istiqamətində davamlı islahatların zəruriliyini göstərir. Eyni zamanda, ölkənin cari əməliyyatlar balansında 4.7 milyard ABŞ dolları profisitin olması və xarici ticarət balansının 8.8 milyard ABŞ dolları müsbət saldo göstərməsi bu kəsirləri kompensasiya etməyə imkan verir.