“Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri” QSC-nin 2025-ci il üzrə maliyyə göstəricilərinin 2024-cü illə müqayisəsi aktivlərin artdığını, lakin bu artımın öhdəliklərin daha sürətli yüksəlməsi və kapitalın azalması ilə müşayiət olunduğunu göstərir.
GDP “Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri” QSC-nin 2025-ci il üzrə maliyyə hesabatına istinadla xəbər verir ki, ötən il ərzində cəmi aktivlər 34 163 914 manatdan 35 663 461 manata yüksələrək 1 499 547 manat və ya 4,39 faiz artmışdır. Bununla yanaşı, illik zərərin böyüməsi və qısamüddətli öhdəliklərin cari aktivləri üstələməsi maliyyə vəziyyətindəki gərginliyin artdığını göstərir.
Torpaq, tikili və avadanlıqların balans dəyəri 2024-cü ildəki 16 663 263 manatdan 2025-ci ildə 15 091 583 manata enmişdir. Beləliklə, bu aktivlər 1 571 680 manat və ya 9,43 faiz azalmışdır. Azalmanın əsas səbəbi il ərzində hesablanmış amortizasiyanın aktivlərə edilmiş əlavələrdən çox olmasıdır. Hesabat ilində 2 237 595 manat amortizasiya hesablandığı halda, yeni əlavələr 536 668 manat, ehtiyatlardan köçürmələr isə 129 373 manat təşkil etmişdir. Silinmiş əsas vəsaitlərin xalis balans dəyəri təxminən 126 manat olduğuna görə azalmanın əsas hissəsi aktivlərin silinməsindən deyil, onların dəyərinin istifadə müddəti ərzində xərcə aid edilməsindən yaranmışdır. Bu göstərici mövcud əsas vəsaitlərin balans dəyərinin yenilənmə hesabına tam bərpa olunmadığını göstərir.
Qeyri-maddi aktivlərin xalis balans dəyəri 11 809 622 manatdan 12 694 029 manata yüksəlmişdir. Artım 884 407 manat və ya 7,49 faiz təşkil etmişdir. Bu dəyişiklik əsasən ehtiyatlardan qeyri-maddi aktivlərə 1 080 656 manatlıq köçürmə və 48 393 manatlıq yeni əlavə ilə bağlıdır. Eyni dövrdə həmin aktivlər üzrə 244 642 manat amortizasiya hesablanmışdır. Deməli, artımın əsas hissəsi yeni alışlardan deyil, əvvəl ehtiyat kimi uçota alınmış məbləğlərin qeyri-maddi aktivlərə keçirilməsindən yaranmışdır. Belə köçürmə aktivlərin tərkibini dəyişir, lakin özlüyündə cəmi aktivlərin artması demək deyildir.
Sair uzunmüddətli qeyri-maliyyə aktivləri 2024-cü ildə 1 609 327 manat olduğu halda, 2025-ci ildə 1 826 539 manata çatmışdır. Bu, 217 212 manat və ya 13,50 faiz artım deməkdir. Həmin dəyişiklik uzunmüddətli aktivlərin bu qrupu üzrə artım olduğunu göstərsə də, təqdim edilmiş səhifələrdə onun hansı əməliyyatlardan yarandığı açıqlanmır. Buna görə artımı konkret alış, investisiya və ya yenidən təsnifləşdirmə ilə əlaqələndirmək mümkün deyildir.
Uzunmüddətli debitor borcları üzrə 2024-cü ildə qalıq olmadığı halda, 2025-ci ilin sonunda 6 682 manat məbləğində qalıq yaranmışdır. Bunun 5 620 manatı alıcı və sifarişçilərin, 1 062 manatı isə əməliyyat icarəsi üzrə uzunmüddətli debitor borclarının payına düşür. Bu məbləğlər müəssisənin gələcəkdə almalı olduğu və uzunmüddətli aktiv kimi təsnif etdiyi vəsaitləri göstərir. Əvvəlki ilin göstəricisi sıfır olduğuna görə bu artımın faizlə hesablanması mümkün deyildir.
Uzunmüddətli aktivlərin ümumi məbləği 30 082 212 manatdan 29 618 833 manata enərək 463 379 manat və ya 1,54 faiz azalmışdır. Qeyri-maddi aktivlərdə, sair uzunmüddətli qeyri-maliyyə aktivlərində və uzunmüddətli debitor borclarında artım olsa da, əsas vəsaitlərin dəyərindəki azalma bu artımları üstələmişdir. Nəticədə uzunmüddətli aktivlərin ümumi balans dəyəri aşağı düşmüşdür.
Pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri 31 233 manatdan 1 990 877 manata yüksəlmişdir. Artım 1 959 644 manat və ya 6 274,27 faiz təşkil etmişdir. Faizin bu qədər yüksək olması 2024-cü ilin sonunda pul qalığının çox aşağı səviyyədə olması ilə izah edilir. 2025-ci ilin sonunda pul vəsaitlərinin 1 975 907 manatı bank hesablarında, 14 970 manatı isə ƏDV depozit hesabında yerləşmişdir. Pul qalığının artması ödəniş imkanları baxımından müsbət dəyişiklikdir. Bununla belə, təqdim edilmiş faylda pul vəsaitlərinin hərəkəti hesabatı olmadığından artımın fəaliyyət gəlirləri, maliyyələşmə və ya digər daxilolmalar hesabına yarandığını dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyildir.
Ticari və sair debitor borcları 6 682 manatdan 66 931 manata yüksəlmiş, nəticədə 60 249 manat və ya 901,66 faiz artmışdır. Bu dəyişiklik müştərilərdən və digər qarşı tərəflərdən alınmalı məbləğin çoxaldığını göstərir. Debitor borcunun artması vəsaitin müəyyən hissəsinin hesabat tarixində hələ müəssisəyə daxil olmadığını bildirir. Lakin borcların ödəniş müddətləri və gecikmə vəziyyəti açıqlanmadığından bu artımı birbaşa problemli borcların çoxalması kimi qiymətləndirmək olmaz.
Mal-material ehtiyatları 3 936 014 manatdan 3 914 283 manata enmişdir. Azalma 21 731 manat və ya 0,55 faiz təşkil etmişdir. İlin sonundakı qalıqlar bir-birinə yaxın olsa da, il ərzində ehtiyatlardan əsas vəsaitlərə və qeyri-maddi aktivlərə köçürmələr aparılmışdır. Buna görə ehtiyatların azalmasını yalnız materialların istifadəsi ilə izah etmək düzgün olmazdı. Alışların, istifadənin və köçürmələrin tam hərəkət cədvəli təqdim edilmədiyindən onların hər birinin yekun qalığa təsirini ayrıca müəyyənləşdirmək mümkün deyildir.
Verilmiş avanslar 21 371 manatdan 72 537 manata yüksələrək 51 166 manat və ya 239,42 faiz artmışdır. Hesabatın müvafiq qeydinə əsasən, bu məbləğlər mal və xidmətlərin təchizatı üçün əvvəlcədən edilmiş ödənişlərdir. Artım göstərir ki, müəssisənin vəsaitinin daha böyük hissəsi hesabat tarixində hələ alınmamış mal və xidmətlər üzrə təchizatçılara ödənilmişdir. Bu məbləğlər təchizat həyata keçirildikcə müvafiq aktiv və ya xərc maddələrinə keçirilə bilər.
Sair aktivlər 2024-cü ildə 86 401 manat olduğu halda, 2025-ci ilin sonunda sıfıra enmişdir. Beləliklə, bu maddə 86 401 manat və ya 100 faiz azalmışdır. Hesabatda həmin məbləğin əvəzləşdiriləcək ƏDV-dən ibarət olduğu göstərilir. Lakin qalığın hansı əməliyyat nəticəsində aradan qalxdığı açıqlanmadığından azalmanın əvəzləşdirmə, geri qaytarılma və ya başqa səbəbdən yarandığını dəqiq söyləmək mümkün deyildir.
Cari aktivlərin ümumi məbləği 4 081 702 manatdan 6 044 628 manata yüksəlmişdir. Artım 1 962 926 manat və ya 48,09 faiz təşkil etmişdir. Bu artımın demək olar ki, hamısı pul vəsaitlərinin çoxalması ilə bağlıdır. Debitor borclarının və verilmiş avansların artımı da cari aktivləri yüksəltmiş, ehtiyatların və sair aktivlərin azalması isə artımın bir hissəsini kompensasiya etmişdir. Cəmi aktivlərin 4,39 faiz artması da cari aktivlərdəki yüksəlişin uzunmüddətli aktivlərdəki azalmanı üstələməsi nəticəsində baş vermişdir.
Nizamnamə kapitalı hər iki ildə 10 725 820 manat təşkil etmiş və dəyişməmişdir. Bu maddə üzrə nə məbləğ, nə də faiz ifadəsində artım və ya azalma qeydə alınmışdır. Beləliklə, hesabat ilində nizamnamə kapitalının artırılması hesabına əlavə kapital formalaşmamışdır.
Bölüşdürülməmiş mənfəət 17 232 103 manatdan 13 281 617 manata enmişdir. Azalma 3 950 486 manat və ya 22,93 faiz təşkil etmişdir. Bunun əsas səbəbi 2025-ci ildə yaranmış 4 221 076 manatlıq zərərdir. Eyni zamanda yenidən qiymətləndirmə ehtiyatından bölüşdürülməmiş mənfəətə 270 590 manat köçürülmüşdür. Bu köçürmə illik zərərin bölüşdürülməmiş mənfəətə təsirini qismən kompensasiya etsə də, ümumi azalmanın qarşısını almamışdır.
Yenidən qiymətləndirmə üzrə ehtiyat 3 865 571 manatdan 3 594 981 manata enərək 270 590 manat və ya 7 faiz azalmışdır. Bu dəyişiklik binaların amortizasiyası ilə əlaqədar həmin məbləğin bölüşdürülməmiş mənfəətə köçürülməsi nəticəsində yaranmışdır. Burada vəsait kapitalın bir maddəsindən digərinə keçirilmişdir. Buna görə bu köçürmə ayrıca götürüldükdə cəmi kapitalı azaltmır.
Cəmi kapital 31 823 494 manatdan 27 602 419 manata enmişdir. Azalma 4 221 075 manat və ya 13,26 faiz təşkil etmişdir. Kapitalın azalması, mahiyyət etibarilə, hesabat ilinin zərəri ilə bağlıdır. Nizamnamə kapitalının dəyişməməsi və ehtiyatdan bölüşdürülməmiş mənfəətə köçürmənin kapitaldaxili əməliyyat olması bu nəticəni təsdiqləyir. Kapitalın azalması müəssisənin əvvəlki illərdə formalaşdırdığı maliyyə ehtiyatının bir hissəsinin cari ilin zərəri hesabına itirildiyini göstərir.
Ticari və sair kreditor borcları 1 869 747 manatdan 5 602 134 manata yüksəlmişdir. Artım 3 732 387 manat və ya 199,62 faiz təşkil etmişdir. Başqa sözlə, bu borclar təxminən üç dəfə artmışdır. Həmin dəyişiklik müəssisənin təchizatçılara və digər qarşı tərəflərə ödənilməli məbləğlərinin çoxaldığını göstərir. Kreditor borcları cəmi öhdəliklərdəki artımın təxminən 65,24 faizini formalaşdırmışdır. Bununla belə, borcların tərkibi və ödəniş müddətləri təqdim olunmadığı üçün artımın hansı xərc və alışlardan yarandığını, eləcə də borcların gecikmiş olub-olmadığını müəyyənləşdirmək mümkün deyildir.
Gələcək dövrün gəlirləri üzrə 2024-cü ildə qalıq olmadığı halda, 2025-ci ildə 1 856 960 manat məbləğində öhdəlik yaranmışdır. Bu məbləğ cari ilin gəliri kimi tanınmamış, gələcək dövrlərə aid maddə kimi uçota alınmışdır. Əvvəlki ildə qalıq sıfır olduğuna görə faizlə müqayisə aparılmır. Təqdim edilmiş qeyddə məbləğin mənbəyi və hansı dövrlərdə gəlirə aid ediləcəyi açıqlanmır.
Müqavilə öhdəlikləri 10 030 manatdan 172 790 manata yüksələrək 162 760 manat və ya 1 622,73 faiz artmışdır. Bu dəyişiklik müqavilələr çərçivəsində gələcəkdə yerinə yetirilməli iş və ya xidmətlərlə bağlı öhdəliklərin çoxaldığını göstərir. Yüksək artım faizi əvvəlki ilin qalığının kiçik olması ilə də əlaqədardır. Konkret müqavilələr və onların icra şərtləri açıqlanmadığından artımın ayrı-ayrı səbəblərini müəyyənləşdirmək mümkün deyildir.
Digər öhdəliklər 460 643 manatdan 429 158 manata enmişdir. Azalma 31 485 manat və ya 6,84 faiz təşkil etmişdir. Bu, həmin maddə üzrə öhdəlik qalığının azaldığını göstərir. Lakin müvafiq hərəkət cədvəli olmadığından azalmanın ödəniş, yenidən təsnifləşdirmə və ya başqa əməliyyat nəticəsində baş verdiyini dəqiq izah etmək mümkün deyildir.
Cəmi öhdəliklər 2 340 419 manatdan 8 061 042 manata yüksəlmişdir. Artım 5 720 623 manat və ya 244,43 faiz təşkil etmişdir. Hesabatda göstərilən öhdəliklərin hamısı qısamüddətli olduğuna görə bu dəyişiklik yaxın dövr üzrə öhdəliklərin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını göstərir. Artım əsasən kreditor borclarının çoxalması və gələcək dövrün gəlirləri üzrə yeni qalığın yaranması ilə bağlıdır. Müqavilə öhdəliklərinin artması da ümumi məbləği yüksəltmiş, digər öhdəliklərin azalması isə bu təsiri cüzi şəkildə zəiflətmişdir.
İllik zərər 2024-cü ildəki 1 363 403 manatdan 2025-ci ildə 4 221 076 manata yüksəlmişdir. Beləliklə, zərər 2 857 673 manat və ya 209,60 faiz artmış, əvvəlki ilin təxminən 3,10 mislinə çatmışdır. Bu, maliyyə nəticələrinin pisləşdiyini göstərən əsas göstəricilərdən biridir. Lakin təqdim olunan PDF-də mənfəət və zərər hesabatı yer almadığından zərərin artmasını konkret gəlir və xərc maddələri üzrə izah etmək mümkün deyildir. Buna görə gəlirlərin azalması və ya əməkhaqqı, yayım və digər xərclərin artması barədə qəti nəticə çıxarmaq üçün əlavə məlumat tələb olunur.
Açıqlanan amortizasiya məlumatları isə mühüm bir məqamı göstərir. Əsas vəsaitlər və qeyri-maddi aktivlər üzrə ümumi illik amortizasiya 2024-cü ildə 3 075 947 manat, 2025-ci ildə isə 2 482 237 manat olmuşdur. Beləliklə, bu məbləğ 593 710 manat və ya 19,30 faiz azalmışdır. Deməli, zərərin artmasını həmin iki aktiv qrupu üzrə amortizasiyanın yüksəlməsi ilə izah etmək olmaz. Zərərin böyüməsinə səbəb olan digər gəlir və xərc dəyişikliklərini müəyyənləşdirmək üçün mənfəət və zərər hesabatının araşdırılması zəruridir.
Cari aktivlərin qısamüddətli öhdəliklərə nisbəti 2024-cü ildə 1,74 olduğu halda, 2025-ci ildə 0,75-ə enmişdir. Bu o deməkdir ki, 2024-cü ildə hər 1 manat qısamüddətli öhdəliyin qarşılığında təxminən 1 manat 74 qəpik cari aktiv mövcud olmuş, 2025-ci ildə isə bu məbləğ təxminən 75 qəpiyə düşmüşdür. Beləliklə, cari aktivlərin qısamüddətli öhdəlikləri örtmə səviyyəsi zəifləmişdir. Bu nisbət hesablanarkən gələcək dövrün gəlirləri də qısamüddətli öhdəliklərə daxil edilir; həmin maddə həmişə birbaşa pul ödənişi tələb etmədiyindən faktiki ödəniş təzyiqini qiymətləndirmək üçün öhdəliklərin tərkibi də nəzərə alınmalıdır.
Xalis dövriyyə kapitalı, yəni cari aktivlərlə qısamüddətli öhdəliklər arasındakı fərq 2024-cü ildə müsbət 1 741 283 manat olmuşdur. 2025-ci ildə isə bu göstərici mənfi 2 016 414 manata enmişdir. Beləliklə, xalis dövriyyə kapitalı 3 757 697 manat pisləşmişdir. Bu dəyişiklik qısamüddətli öhdəliklərin cari aktivlərdən daha sürətlə artması ilə bağlıdır və müəssisənin yaxın dövr üzrə maliyyə tarazlığının zəiflədiyini göstərir.
Öhdəliklərin cəmi aktivlərdə payı 2024-cü ildə 6,85 faiz olduğu halda, 2025-ci ildə 22,60 faizə yüksəlmişdir. Artım 15,75 faiz bəndi təşkil etmişdir. Bu göstərici aktivlərin maliyyələşdirilməsində öhdəliklərin rolunun artdığını, kapitalın nisbi payının isə azaldığını göstərir. Bununla belə, cəmi öhdəliklərin hamısını bank krediti və ya faizli borc kimi qiymətləndirmək düzgün deyildir; onların tərkibinə kreditor borcları, gələcək dövrün gəlirləri, müqavilə və digər öhdəliklər daxildir.
Ümumi yanaşmada 2025-ci ildə aktivlərin və pul qalığının artması müəssisənin ümumi maliyyə vəziyyətinin eyni dərəcədə yaxşılaşması ilə nəticələnməmişdir. Aktivlər 1 499 547 manat artdığı halda, öhdəliklər 5 720 623 manat yüksəlmiş, kapital isə 4 221 075 manat azalmışdır. İllik zərərin böyüməsi, cari aktivlərin qısamüddətli öhdəliklərdən geri qalması və xalis dövriyyə kapitalının mənfiyə keçməsi maliyyə dayanıqlığının zəiflədiyini göstərir.
Müəllif:Aynur Qəniyeva