Hesablama palatası Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyində apardığı auditin nəticələrini naçıqlayıb.
GDP xəbər verir ki, hesabatda həm pozitiv, həm də neqativ məqamlar diqqətə çatdırılmışdır. 2018-ci ildə zoonoz xəstəliklərə yoluxma 5% olduğu halda, 2023-cü ildə bu göstərici 2,3%-ə düşüb. 2023-cü ildə ixrac məhsullarında uyğunsuzluqlar 35% azalmış, idxal məhsulları ilə bağlı ixracatçı ölkələrə göndərilən bildirişlərin sayı isə 3,2 dəfə artıb.
Audit hesabatında bildirilir ki, bir sıra neqativ məqamlar da öz əksini tapmışdır. İlk olaraq, inzibati binaların istismara qəbul edilməməsi məsələsi diqqətə çatdırılmışdır. Tovuz, Bərdə, Lənkəran və Xaçmaz şəhərlərində inzibati binaların tikintisi başa çatmış, lakin 01.05.2024 tarixinə qədər istifadəyə verilməyib. Bu, fəaliyyətin effektivliyinə mənfi təsir göstərə bilər.
Agentliyin 2022-2023-cü illərdəki ümumi xərcləri 35,251,105.5 manat təşkil etmişdir. Eyni dövrdə Dövlət Proqramı çərçivəsində xərclənmiş vəsait isə 7,436,270.4 manat olmuşdur. Bununla yanaşı, dövlət büdcəsindən ayrılmış vəsaitlər tam olaraq (100%) icra edilmişdir, lakin dövlət büdcəsindən kənar vəsaitlərin qalığı artmışdır ki, bu da büdcə yükünün azaldılması üçün əlavə potensialın olduğunu göstərir.
Kadr və resurs çatışmazlığı da əsas problemlərdən biridir. Regional bölmələrdə nəzarət tədbirləri həyata keçirən əməkdaşların sayının kifayət qədər artırılmaması ciddi iş yükü yaratmışdır. 2023-cü ildə bir nəzarətçiyə düşən yoxlama və aşkarlanan uyğunsuzluqların sayı ciddi şəkildə artmışdır.
Qida subyektlərinin qeydiyyatı ilə bağlı da problemlər mövcuddur. Qida məhsullarının qeydiyyatı qida subyektlərinin fəaliyyət ərazilərinə uyğun deyil, əsasən böyük şəhərlərdə (mərkəzlərdə) aparılmışdır. Bu səbəbdən, regional bölmələrin nəzarəti çərçivəsindən kənarda qalan subyektlər mövcuddur. Elektron sertifikatlaşdırma hədəflərinə nail olunmaması isə beynəlxalq tələblərə uyğunlaşma sahəsindəki inkişafı ləngitmişdir.
Heyvanların identikləşdirilməsi ilə bağlı çatışmazlıqlar da mövcuddur. Xırdabuynuzlu heyvanların identikləşdirilməməsi və bir sıra heyvanlarla bağlı məlumat bazasının yaradılmaması problemlərdir. 2018-ci ildə heyvanlar arasında zoonoz xəstəliklərə yoluxma 5% təşkil etmişdirsə, 2023-cü ildə bu göstərici 2,3%-ə qədər azalmışdır. Bununla belə, identikləşdirilmə ilə bağlı çatışmazlıqlar qalmaqdadır. Mobil tətbiqlərin effektivliyinin azlığı da diqqətəlayiq bir məsələdir. Qida təhlükəsizliyi sahəsində mobil tətbiqlərin praktiklik göstəriciləri aşağı olmuşdur. Monitorinq hesabatlarının çatışmazlığı ilə bağlı 2020-2022-ci illər üzrə monitorinq hesabatlarının tərtib edilməməsi də audit zamanı qeyd edilmişdir. Sahibsiz heyvanlarla bağlı tədbirlərin qeyri-kafiliyi də hesabatda vurğulanmışdır. Sahibsiz heyvanların sağlamlığına nəzarət mexanizmlərinin yaradılmaması və bu sahədə effektiv tədbirlərin görülməməsi problemlərdən biridir.
Qida zəhərlənmələri ilə bağlı məlumatların artması da əsas məsələlərdən biridir. 2019-cu illə müqayisədə 2023-cü ildə qida zəhərlənmələri ilə bağlı ilkin bildirişlərin sayı artmışdır. Bununla belə, təsdiqlənmiş zəhərlənmə faktlarının sayı azalmışdır. Bu, ictimai nəzarət mexanizmlərinin hələ tam effektiv olmadığını göstərir.
Ümumi olaraq, hesabat göstərir ki, Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi müəyyən sahələrdə ciddi irəliləyişlər əldə etsə də, xüsusilə idarəetmə və infrastruktura aid bir çox sahədə optimallaşdırma və gücləndirmə tədbirlərinə ehtiyac vardır. Elektron sertifikatlaşdırma sisteminin təkmilləşdirilməsi, heyvanların identikləşdirilməsi üzrə vahid məlumat bazasının yaradılması, inzibati binaların istifadəyə verilməsinin sürətləndirilməsi, mobil tətbiqlərin optimallaşdırılması və regional bölmələrin resurslarının artırılması kimi addımlar bu sahədəki problemlərin həlli üçün tövsiyə olunur.ir.