ABŞ-da avqust ayında baza inflyasiyanın aylıq artımının gözləntiləri üstələməsi Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) gələn həftə faiz dərəcəsini artıracağına dair bazar gözləntilərini gücləndirib.
ABŞ-da istehlak qiymətləri indeksi (CPI) avqustda aylıq müqayisədə 0,4%, illik ifadədə isə 3,4% artıb. “Bloomberg”in sorğusunda iştirak edən iqtisadçıların proqnozları da müvafiq olaraq 0,4% və 3,4% səviyyəsində olub.
Ərzaq və enerji kimi dəyişkən komponentlər nəzərə alınmadan hesablanan baza inflyasiya isə aylıq 0,3% artaraq 0,2%-lik proqnozu üstələyib. Baza inflyasiyanın illik göstəricisi gözləntilərə uyğun olaraq 2,4% təşkil edib. Əvvəlki ayda bu göstərici 2,5% olmuşdu.
Məlumatların açıqlanmasından sonra bazarda FED-in 15–16 sentyabr tarixlərində keçiriləcək iclasında əsas faiz dərəcəsini 0,25 faiz bəndi artıracağına dair gözləntilər yüksəlib.
“CME FedWatch” göstəricisinə əsasən, 25 baza bəndlik faiz artımı ehtimalı CPI hesabatından əvvəl təxminən 70% olduğu halda, məlumatların açıqlanmasından sonra 90%-ə yaxınlaşıb.
Avqustda inflyasiyanın yüksəlməsində enerji qiymətləri əsas rol oynayıb. Benzinin qiyməti aylıq 3,9% artaraq istehlak qiymətlərindəki ümumi artımın üçdə birindən çoxunu formalaşdırıb. Yaxın Şərqdə geosiyasi gərginliyin artması fonunda enerji indeksi aylıq 2,1%, illik isə 16,3% yüksəlib.
Ərzaq qiymətləri ay ərzində 0,1% artıb, evdə istehlak olunan ərzaqların qiymətləri isə dəyişməyib. İllik ərzaq inflyasiyası 2,7% təşkil edib.
Mənzil xərcləri avqustda 0,3%, nəqliyyat xidmətlərinin qiymətləri isə 0,5% artıb. İkinci əl avtomobil və yük maşınlarının qiymətləri 0,4%, yeni avtomobillərin qiymətləri 0,3% yüksəlib.
Məlumatlar göstərir ki, enerji qiymətlərində artım, gömrük rüsumları və digər xərc təzyiqləri fonunda inflyasiyanın FED-in 2%-lik hədəfinə doğru azalması prosesi zəifləyib.
FED sədri Kevin Warsh son açıqlamalarında mərkəzi bankın inflyasiyanı 2%-lik hədəfə qaytarmaq öhdəliyini vurğulayıb. O bildirib ki, baza inflyasiyanın hədəfə doğru kifayət qədər sürətlə irəlilədiyinə əminlik yaranmasa, FED-in “görməli olduğu işlər” qalacaq. Bazar iştirakçıları bu açıqlamaları daha sərt pul siyasətinə meyl kimi qiymətləndiriblər.
“Nationwide”ın baş iqtisadçısı Kathy Bostjancic bildirib ki, avqust inflyasiya hesabatı FED-in faiz dərəcələrini dəyişməz saxlaması üçün tələb olunan dezinflyasiya prosesinin davam etdiyini göstərmir.
Onun sözlərinə görə, neft, benzin və dizel qiymətlərində yenidən müşahidə olunan artım enerji xərclərinin digər mal və xidmətlərin qiymətlərinə ötürülməsi, eləcə də inflyasiya gözləntilərinin yüksəlməsi riskini artırır.
“Nationwide” artıq FED-in gələn həftə əsas faiz dərəcəsini 0,25 faiz bəndi artıracağını gözləyir.
FED-in əsas faiz dərəcəsi hazırda 3,50–3,75% diapazonundadır və 2026-cı ilin əvvəlindən bu səviyyədə saxlanılır.
Bir gün əvvəl açıqlanan istehsalçı qiymətləri göstəriciləri də ABŞ-da qiymət təzyiqlərinin gücləndiyinə işarə edib. Eyni zamanda Yaxın Şərqdə və Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda təklif risklərinin artması enerji bazarında qiymətləri yenidən yüksəldib.
Bu həftə neftin qiyməti bir barel üçün 100 dollar həddini keçib, ABŞ-da dizel yanacağının qiyməti isə rekord səviyyəyə çatıb.