“Aqrar İnnovasiya və Təchizat Şirkəti” ASC 2024-cü ili 1.760.733 manat zərərlə başa vurduğu halda, 2025-ci ildə fəaliyyətini bərpa edərək 128.600 manat xalis mənfəət əldə etmişdir. Bu müsbət yekun, şirkətin ümumi gəlirlərinin 30,77%, yəni təqribən 2,13 milyon manat artması hesabına baş vermişdir.
GDP şirkətin maliyyə hesabatına istinadla xəbər verir ki,əsas əməliyyat gəlirləri cəmi 431 min manat və ya 1,15 faiz artsa da, digər gəlirlər kalemində baş verən 42,5 milyon manatlıq həddindən artıq artım diqqəti cəlb edir; bu artım əsasən ümidsiz kreditor borclarının silinməsi və valyuta məzənnəsi fərqləri ilə əlaqədardır. Lakin bu qeyri-adi artımın səbəbləri maliyyə hesabatlarında ətraflı açıqlanmadığından, onun davamlı olub-olmadığını qiymətləndirmək çətindir.
Satış gəlirlərinin təhlili göstərir ki, əsas əməliyyat gəlirləri artsa da, satışın maya dəyəri daha sürətlə artmışdır. Satışın maya dəyəri 804.676 manat və ya 2,63 % artdığı halda, satış gəliri 373.563 manat və ya 5,49 faiz azalmışdır. Bu o deməkdir ki, şirkət satış həcmini genişləndirsə də, xərclərə nəzarətdə çətinlik çəkmiş və məhsul vahidinə düşən mənfəət azalmışdır. Buna baxmayaraq, kommersiya xərcləri 560.715 manat və ya 9,95% azalmışdır. Bu azalma, xüsusilə nəqliyyat xərclərinin 964.476 manatdan 415.630 manatadək enməsi ilə bağlıdır ki, bu da logistika proseslərinin optimallaşdırıldığını göstərir. İnzibati xərclər isə 207.219 manat və ya 7,54 faiz artmışdır; bunda konsaltinq xidmətləri, rabitə və ezamiyyə xərclərinin artması əsas rol oynamışdır. Maliyyə xərcləri 76 faiz artaraq 495.673 manata çatmışdır ki, bu da şirkətin yeni kreditlər cəlb etməsi ilə əlaqədardır.
Aktivlərin strukturuna nəzər saldıqda, ümumi aktivlər 2,22 milyon manat və ya 11,72 faiz azalaraq 18,9 milyondan 16,7 milyon manata düşmüşdür. Bu azalma əsasən cari aktivlərin 2,35 milyon manat (12,9 faiz) azalması ilə bağlıdır. Digər qısamüddətli aktivlər 3,1 milyon manat (46,75 faiz) azalmış, ehtiyatlar isə 1,13 milyon manat (14,66 faiz) aşağı düşmüşdür. Ehtiyatların azalması, onların daha səmərəli idarə olunması və satış həcminə uyğunlaşdırılması nəticəsində baş vermişdir. Bununla yanaşı, pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri 1,52 milyon manat və ya 82,93 faiz artaraq 3,36 milyon manata yüksəlmişdir ki, bu da şirkətin likvidliyinin yaxşılaşdığını göstərir. Debitor borcları 448.603 manat (22,94 faiz) artmışdır; bu, satış həcminin artması ilə əlaqədar müştərilərdən alınacaq məbləğlərin çoxalmasıdır. Uzunmüddətli aktivlər isə 135.197 manat (19,88 faiz) artmışdır. Bu artım, əsasən, 170.000 manat dəyərində torpaq sahəsinin əsas vəsaitlərə təsnifləşdirilməsi, həmçinin 37.734 manat dəyərində yeni nəqliyyat vasitəsinin alınması və normadan artıq təmir xərclərinin kapitallaşdırılması ilə bağlıdır.
Öhdəliklər və kapital bölməsində də mühüm dəyişikliklər müşahidə olunur. Ümumi öhdəliklər 1,31 milyon manat və ya 7,95 faiz azalaraq 16,5 milyondan 15,2 milyon manata enmişdir. Qısamüddətli öhdəliklər 132.031 manat (19,14 faiz) azalmışdır; burada qısamüddətli kreditor borcları 62.467 manat (16,10 faiz), vergi öhdəlikləri isə 38.198 manat (79,25 faiz) azalmışdır. Vergi borclarının bu qədər azalması, şirkətin vergi öhdəliklərini vaxtında yerinə yetirməsi ilə əlaqədardır. Uzunmüddətli öhdəliklər isə 1,18 milyon manat (7,46 faiz) azalmışdır. Lakin bu azalmaya baxmayaraq, uzunmüddətli faizli öhdəliklər 580.240 manat (11,91 faiz) artmışdır. Şirkət 2025-ci ildə “Bank Respublika” ASC-dən 14 faizlə 1,5 milyon manat, 14 faizlə 1 milyon manat və digər banklardan ümumilikdə 6,3 milyon manat yeni kredit cəlb etmişdir. Uzunmüddətli kreditor borcları isə 1,76 milyon manat (16,07 faiz) azalaraq 10,96 milyondan 9,2 milyon manata enmişdir. Bu azalma, xüsusən “Azfert MMC”yə olan borcun 2,66 milyon manatdan 8,5 min manatadək azalması hesabına baş vermişdir ki, bu da təchizatçılarla hesablaşmaların yaxşılaşdığını göstərir.
Kapitalın hərəkəti isə diqqətçəkən dəyişikliklərdən biridir. Kapital 904.708 manat və ya 37,79 faiz azalaraq 2,39 milyondan 1,49 milyon manata düşmüşdür. Bölüşdürülməmiş mənfəət 904.708 manat (41,23 faiz) azalmışdır. Bu azalmanın əsas səbəbi, 933.308 manat məbləğində mənfəətin başqa məqsədlərə yönəldilməsi, həmçinin 100.000 manat dividend ödənişidir. 2025-ci ildə 100.000 manat dividend ödənildiyi halda, 2024-cü ildə bu məbləğ 164.494 manat olmuşdur. Nizamnamə kapitalı isə 200.000 manat səviyyəsində sabit qalmışdır.
Pul vəsaitlərinin hərəkəti şirkətin real maliyyə vəziyyətini daha aydın əks etdirir. Əməliyyat fəaliyyətindən 1.079.086 manat xalis pul axını əldə edilmişdir ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 162.953 manat çoxdur. Bu, şirkətin əsas fəaliyyətinin pul vəsaiti yaratma qabiliyyətinin artdığını göstərir. İnvestisiya fəaliyyətindən 37.734 manat, maliyyələşmə fəaliyyətindən isə 480.239 manat xalis axın qeydə alınmışdır. Maliyyələşmə fəaliyyətindən axının 2024-cü ilə nisbətən 227.109 manat az olması, yeni kredit götürmə ilə köhnə borcların qaytarılması arasındakı fərqin kiçilməsi ilə bağlıdır. Nəticədə, il ərzində pul vəsaitlərinin xalis artımı 1,52 milyon manat təşkil etmişdir.
İşçi heyətinin sayı da azalmışdır. 2024-cü ildə 316 nəfər olan işçi sayı, 2025-ci ildə rüblər üzrə ardıcıl azalaraq dördüncü rübdə 253 nəfərə enmişdir. Bu, ümumilikdə 63 nəfər və ya 19,94 faiz azalma deməkdir. Bu azalma, şirkətin xərcləri optimallaşdırmaq məqsədilə kadr sayını ixtisar etməsi ilə bağlı ola bilər. Bununla yanaşı, şirkətin gəlirləri artdığından, hər bir işçiyə düşən məhsuldarlığın artdığı qənaətinə gəlmək olar.
Ümumi yanaşmada “Aqrar İnnovasiya və Təchizat Şirkəti” 2025-ci ildə zərərdən çıxaraq müsbət mənfəət əldə etmiş, pul vəsaitlərini artırmış, ehtiyatları və borclarını azaltmışdır. Bununla belə, satış gəlirlərinin azalması, kapitalın əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşməsi və uzunmüddətli faizli borcların artması diqqət yetirilməli problemlərdir. Şirkət gələcəkdə satış həcmini artırmaq, maya dəyərinə nəzarəti gücləndirmək və borc yükünü azaltmaq üçün strateji tədbirlər görməlidir. Eyni zamanda, qeyri-adi gəlir mənbələrinin davamlılığı təmin olunmalı və əsas fəaliyyət gəlirlərinə etibar artırılmalıdır. Bütövlükdə, şirkətin maliyyə vəziyyəti 2024-cü illə müqayisədə yaxşılaşmışdır, lakin uzunmüddətli dayanıqlıq üçün əlavə tədbirlər zəruridir.
Müəllif: Aynur Qəniyeva