Yaxın Şərqdə davam edən geosiyasi gərginlik və Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı risklər neft ixrac edən Azərbaycan və Qazaxıstan üçün əlavə iqtisadi imkanlar yarada bilər.
GDP xəbər verir ki, bu barədə “Moody’s” beynəlxalq reytinq agentliyinin hesabatında bildirilib.
Agentliyin qiymətləndirməsinə əsasən, region ölkələrinə təsir göstərən əsas amillərdən biri enerji qiymətləridir. Neftin bahalaşması Azərbaycan və Qazaxıstan kimi enerji ixracatçılarının ixrac gəlirlərini artırmaqla yanaşı, dövlət maliyyəsinin möhkəmlənməsinə və iqtisadi inkişaf proqramlarının maliyyələşdirilməsinə əlavə imkan yaradır.
“Moody’s” qeyd edir ki, yüksək enerji qiymətləri neft-qaz sektorunda fəaliyyət göstərən şirkətlərin gəlirlərinin və likvidliyinin artmasına səbəb olur. Bu isə öz növbəsində investisiya imkanlarını genişləndirərək iqtisadi fəallığa müsbət təsir göstərə bilər.
Orta Dəhlizin strateji əhəmiyyəti artır
Hesabatda Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı risklərin alternativ enerji və ticarət marşrutlarına marağı artırdığı vurğulanır. Bu şəraitdə Xəzər regionu və Cənubi Qafqazdan keçən Orta Dəhlizin strateji əhəmiyyəti daha da yüksəlir.
Çin–Qazaxıstan–Xəzər dənizi–Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə–Avropa istiqamətində uzanan Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun qlobal ticarət axınlarının yenidən istiqamətləndirilməsindən faydalana biləcəyi bildirilir.
“Moody’s” hesab edir ki, Orta Dəhlizin genişləndirilməsi Azərbaycan və Qazaxıstanın tranzit və logistika potensialını artırmaqla yanaşı, regiondakı dəmir yolu, liman və digər nəqliyyat operatorları üçün də yeni inkişaf imkanları yaradır.
İnfrastruktur və borclanma riskləri qalır
Bununla belə, agentlik Orta Dəhlizin tam potensialının reallaşdırılması üçün irihəcmli investisiyalara ehtiyac olduğunu qeyd edir. Xəzər dənizində yükdaşıma imkanlarının məhdudluğu, infrastruktur çatışmazlıqları, layihələrin icrası ilə bağlı risklər və investisiyaların maliyyələşdirilməsi fonunda borc yükünün artması əsas risk amilləri sırasında göstərilir.
“Moody’s”in qiymətləndirməsinə görə, Mərkəzi Asiya və Qafqaz ölkələri Yaxın Şərqdəki geosiyasi proseslərin mənfi təsirini əsasən inflyasiya kanalı vasitəsilə hiss edə bilər.
Enerji və digər əmtəələrin qiymətlərinin yüksəlməsi inflyasiya təzyiqlərini gücləndirərək mərkəzi bankların pul siyasətini yumşaltmasını gecikdirə bilər. Nəticədə faiz dərəcələrinin və borclanma xərclərinin daha uzun müddət yüksək səviyyədə qalması riski yaranır.
Beləliklə, Yaxın Şərqdəki gərginlik Azərbaycan üçün bir tərəfdən yüksək neft gəlirləri və Orta Dəhlizin artan əhəmiyyəti ilə yeni imkanlar yaratsa da, digər tərəfdən inflyasiya, maliyyələşmə xərcləri və iri infrastruktur investisiyalarından irəli gələn riskləri də artırır.