Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) sədri Taleh Kazımov bu gün keçirilən mətbuat konfransında bildirib ki, uçot dərəcəsinin dəyişdirilməsi bank sektorunda kredit və depozit faizlərinə artıq təsir göstərməyə başlayıb.
Onun sözlərinə görə, AMB 2024-cü ildən etibarən yeni monetar siyasətin tətbiqinin son mərhələsinə keçib. Bu çərçivədə likvidliyin örtülməsi əmsalı və məcburi ehtiyat normalarının son versiyası tətbiq olunub. Nəticədə 2024-cü ildən pul bazarında aktiv genişlənmə müşahidə edilir və bu prosesin bank sektorunda depozit və kredit faizlərinə təsiri davamlı şəkildə qiymətləndirilir.
Taleh Kazımov qeyd edib ki, son 6 ayda AMB uçot dərəcəsini yumşaltma istiqamətində addımlar atıb və bu, faiz göstəricilərində azalma ilə müşayiət olunub. Belə ki, fiziki şəxslərin manatla yeni açılmış müddətli depozitləri üzrə orta faiz dərəcəsi 0,11 faiz bəndi azalaraq 9,5%-ə enib. Hüquqi şəxslərin yeni müddətli depozitləri üzrə orta faiz isə 0,78 faiz bəndi azalaraq 5,87%-ə düşüb.
Kredit bazarında da oxşar dinamika qeydə alınıb. Fiziki şəxslərə manatla yeni verilmiş kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi 0,48 faiz bəndi azalaraq 20,99%-ə, hüquqi şəxslərə verilmiş manat kreditləri üzrə orta faiz isə 0,91 faiz bəndi azalaraq 12,19%-ə enib. AMB sədri vurğulayıb ki, faizlərdə azalma meyli müşahidə olunsa da, uçot dərəcəsinin tam təsirinin görünməsi üçün müəyyən vaxt tələb olunur.
Mətbuat konfransında məzənnə dinamikasına da toxunan Taleh Kazımov bildirib ki, 2025-ci ildə dollar indeksi təxminən 9–9,2% zəifləyib. Qeyri-neft ticarət çəkilərinə əsaslanan hesablamalara görə, Azərbaycanın nominal effektiv məzənnəsi təxminən 5,2%, real effektiv məzənnəsi isə 7%-dən çox ucuzlaşıb.
AMB sədri izah edib ki, real effektiv məzənnədə daha güclü ucuzlaşma xarici ölkələrdə inflyasiyanın Azərbaycana nisbətən daha yüksək olması ilə bağlıdır. Bu səbəbdən həm nominal, həm də real effektiv məzənnələr üzrə möhkəmlənmə deyil, ucuzlaşma və yaxşılaşma müşahidə edilir.
Onun sözlərinə görə, bu dinamika dollar indeksindəki dəyişikliklərlə paralellik təşkil edir. Qeyri-neft sektorunda azalma, eləcə də nominal effektiv məzənnədə geriləmə mövcuddur. AMB nominal və real effektiv məzənnələrin hesablanmasında daha çox qeyri-neft və qaz idxalı üzrə əsas ticarət tərəfdaşlarını nəzərə alır. Bu yanaşma idxaldan yüksək asılılıq fonunda ölkə daxilində qiymət dinamikasının daha dəqiq qiymətləndirilməsinə imkan verir.
Müəllif:Aynur Qəniyeva