ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi (FED) oktyabrın 28-də keçirilən Federal Açıq Bazar Komitəsinin (FOMC) iclasının yekunlarına əsasən əsas faiz dərəcəsinin hədəf diapazonunu dəyişməyərək 3,75–4,00% səviyyəsində saxlayıb.
GDP xəbər verir ki, qərar bazar iştirakçılarının gözləntilərinə uyğun olsa da, komitə daxilində fikir ayrılıqları və FED rəhbərliyinin inflyasiya ilə bağlı açıqlamaları pul-kredit siyasətinin gələcək istiqamətinə dair müzakirələri gücləndirib.
FED-in rəsmi məlumatına əsasən, faiz dərəcəsinin mövcud səviyyədə saxlanılması barədə qərar 10 lehinə və 2 əleyhinə səslə qəbul edilib. FED-in İdarə Heyətinin üzvü Liza Kuk və Klivlend Federal Ehtiyat Bankının prezidenti Bet Hammak faiz dərəcəsinin 0,25 faiz bəndi artırılmasını dəstəkləyiblər. Bu fikir ayrılığı komitə daxilində inflyasiya risklərinə və monetar siyasətin sərtlik dərəcəsinə dair fərqli yanaşmaların mövcud olduğunu göstərir. Federal Reserve issues FOMC statement +1
FED açıqlamasında ABŞ iqtisadiyyatının güclü templə inkişaf etdiyini vurğulayıb. Geosiyasi proseslərlə bağlı qeyri-müəyyənliklərin davam etməsinə baxmayaraq, ölkə daxilində istehlak xərcləri dayanıqlılığını qoruyub, kapital qoyuluşları yüksək səviyyədə qalıb və məhsuldarlıq artımı güclü olub. Eyni zamanda məşğulluğun artımı işçi qüvvəsinin genişlənməsinə uyğun davam edib, işsizlik səviyyəsində isə ciddi dəyişiklik qeydə alınmayıb.
Bununla belə, tənzimləyici inflyasiyanın hələ də yüksək olduğunu bildirib. FED-in əsas məqsədi qiymət artımını 2%-lik hədəfə qaytarmaqdır. Komitə növbəti qərarların qəbulunda əlavə iqtisadi məlumatların toplanmasının vacibliyini qeyd edib. Bu yanaşma tənzimləyicinin faiz siyasətində dəyişiklik etməzdən əvvəl inflyasiyanın, iqtisadi artımın və əmək bazarının dinamikasını daha ətraflı qiymətləndirmək niyyətində olduğunu göstərir.
FED sədri Kevin Uorş da inflyasiyanın həddindən artıq yüksək olaraq qaldığını bildirib. O, ABŞ iqtisadiyyatının güclü olduğunu vurğulamaqla yanaşı, iqtisadi artımın özlüyündə inflyasiyanın sürətlənməsi demək olmadığını qeyd edib. Uorşun açıqlamalarına əsasən, növbəti monetar qərarların qəbul edilməsi üçün daha çox vaxt və iqtisadi məlumat tələb olunur.
FED rəhbəri həmçinin maliyyə şərtlərinin artıq sərtləşdiyini və bunun kreditlərin əlçatanlığına, eləcə də borclanma xərclərinə təsir göstərdiyini diqqətə çatdırıb. Bu baxımdan faiz dərəcəsinin dəyişdirilməməsi monetar siyasətin yumşaldılmasına keçid kimi deyil, əvvəlki qərarların iqtisadiyyata təsirinin qiymətləndirilməsi üçün verilmiş fasilə kimi nəzərdən keçirilir.
Uorş FED-in qərarlarının siyasi amillərdən asılı olmadığını da vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, komitə faiz dərəcəsi ilə bağlı qərarlarını iqtisadi şəraitə və qiymət sabitliyinin təmin olunması məqsədinə əsaslanaraq qəbul edir. FED rəhbəri gələcək faiz qərarları barədə əvvəlcədən konkret istiqamət göstərilməsinə ehtiyatla yanaşdığını da bildirib.
İclas zamanı FED-in gələcək fəaliyyətinin təşkili ilə bağlı dəyişikliklər də gündəmə gəlib. Uorş 2027 və 2028-ci illər üçün FOMC iclaslarının təqviminin yenidən nəzərdən keçirilməsinə dair planlardan danışıb. Bu dəyişikliklər monetar siyasət üzrə qərarların müzakirəsi və strateji məsələlərə ayrılan vaxtın yenidən təşkil olunmasını nəzərdə tutur.
Maliyyə bazarlarında əsas diqqət artıq FED-in dekabr iclasına yönəlib. CME FedWatch məlumatlarına istinad edən bazar təhlillərinə görə, oktyabr qərarından sonra dekabrda faiz dərəcəsinin 0,25 faiz bəndi artırılması ehtimalı təxminən 80–88% intervalında qiymətləndirilib. Bununla belə, bu göstərici bazar iştirakçılarının gözləntilərini əks etdirir və növbəti qərarın mütləq faiz artımı olacağı anlamına gəlmir.
FED-in qərarına maliyyə bazarlarının ilkin reaksiyası nisbətən məhdud olub. ABŞ fond indeksləri qarışıq dinamika nümayiş etdirib, dövlət istiqrazlarının gəlirliliyində və dolların məzənnəsində dəyişikliklər müşahidə edilib. İnvestorlar üçün əsas məsələ faiz dərəcəsinin sabit saxlanılmasından daha çox FED-in gələcəkdə monetar sərtləşdirməni davam etdirib-etdirməyəcəyidir.
Yüksək faiz dərəcələrinin uzun müddət qorunması xüsusilə texnologiya şirkətlərinin səhmlərinə və kriptovalyutalara təsir göstərə bilər. Borclanma xərclərinin yüksək qalması investisiya fəallığını məhdudlaşdırır, daha sərt maliyyə şərtləri isə riskli aktivlərə yönələn kapital axınını zəiflədə bilər.
Digər tərəfdən, inflyasiyanın davamlı şəkildə azalmasını təsdiqləyən göstəricilər FED-in daha sərt addımlara ehtiyacını azalda bilər. Bu səbəbdən qarşıdakı dövrdə açıqlanacaq istehlak qiymətləri, məşğulluq və iqtisadi artım məlumatları bazarların istiqamətinin müəyyənləşməsində mühüm rol oynayacaq.
Beləliklə, FED-in 28 oktyabr qərarı faiz dərəcəsinin sabit saxlanılması ilə nəticələnsə də, inflyasiya ilə mübarizənin başa çatmadığını və əlavə monetar sərtləşdirmə ehtimalının gündəmdə qaldığını göstərib. Dekabrın 8–9-da keçiriləcək növbəti FOMC iclası ABŞ pul-kredit siyasətinin ilin sonuna qədər hansı istiqamətdə davam edəcəyinə aydınlıq gətirəcək.