2026-cı ilin yanvar ayında qiymətli kağızlar bazarının həcmi həm kəskin azalması, həm də struktur xarakterli dəyişikliklər baş verib. Rəqəmlər göstərir ki, bazar əvvəlki ilə nisbətən daha sakit, daha ehtiyatlı və likvidlik baxımından xeyli zəifləyib.
2025-ci ilin yanvar ayında Bakı Fond Birjasında həyata keçirilən ticarətin ümumi əməliyyat həcmi 10,31 milyard manat təşkil etdiyi halda, 2026-cı ilin yanvarında bu göstərici 5,29 milyard manata enib. Beləliklə, bazar həcmi 5,02 milyard manat azalaraq 48,6% geriləyib. Bu, faktiki olaraq bazarın həcminin yarıya yaxın azaldığını göstərir və investor aktivliyində ciddi azalma olduğunu təsdiqləyir. Həcm azalması əməliyyat sayında da aydın görünür. 2025-ci ilin yanvarında bazarda 3 189 əməliyyat aparıldığı halda, 2026-cı ilin eyni dövründə bu rəqəm 1 811 əməliyyata düşüb. Nəticədə əməliyyatların sayı 1 378 vahid azalıb, bu isə 43,2% eniş deməkdir. Bu göstəricilər bazarda ümumi aktivliyin və likvid dövriyyənin zəiflədiyini açıq şəkildə göstərir.
Ümumi bazar göstəricilərindəki bu kəskin azalmanın əsas mənbəyi REPO əməliyyatları seqmentində baş verən azalmadır. 2025-ci ilin yanvar ayında REPO əməliyyatlarının həcmi 8,73 milyard manat olduğu halda, 2026-cı ilin yanvarında bu göstərici 3,63 milyard manata qədər enib. Bu isə 5,10 milyard manatlıq azalma və ya 58,4% geriləmə deməkdir. REPO əməliyyatlarının ümumi bazardakı payı da nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb: 2025-ci ilin yanvarında bu pay təxminən 84,7% olduğu halda, 2026-cı ilin yanvarında 68,6%-ə düşüb. Bu fakt göstərir ki, bazarın əvvəlki dövrdə əsas hərəkətverici qüvvəsi olan qısamüddətli likvidlik və borclanma əməliyyatları əhəmiyyətli dərəcədə zəifləyib.
Bununla yanaşı, bazarın digər seqmentində – birbaşa qiymətli kağızlar üzrə əməliyyatlarda fərqli dinamika müşahidə olunur. 2025-ci ilin yanvarında bu seqment üzrə əməliyyat həcmi 1,58 milyard manat olduğu halda, 2026-cı ilin yanvarında 1,66 milyard manata yüksəlib. Beləliklə, qiymətli kağızlar üzrə əməliyyatlar 80 milyon manat artaraq təxminən 5,1% yüksəliş nümayiş etdirib. Bu artım ümumi bazar daralması fonunda mühüm struktur dəyişiklik kimi qiymətləndirilə bilər. Nəticədə qiymətli kağızların bazar strukturundakı payı 2025-ci ildəki 15,3% səviyyəsindən 2026-cı ildə 31,4%-ə yüksəlib.
Ümumi yanaşmada, 2026-cı ilin yanvar ayında qiymətli kağızlar bazarı ümumilikdə 5,02 milyard manat həcm itirib, əməliyyatların sayı 1 378 vahid azalıb və bu enişin əsas yükü REPO əməliyyatları üzrə 5,10 milyard manatlıq daralma hesabına formalaşdığı müşahidə edilir. Eyni zamanda, qiymətli kağızların özləri üzrə əməliyyatların 80 milyon manat artması bazarda nisbətən daha dayanıqlı və uzunmüddətli investisiya alətlərinə yönələn davranışın gücləndiyini göstərir.
Bu göstəricilər onu deməyə əsas verir ki, 2026-cı ilin əvvəlində qiymətli kağızlar bazarı yüksək likvidlik dövründən çıxaraq daha ehtiyatlı, selektiv və struktur baxımından dəyişən mərhələyə daxil olub. REPO əməliyyatlarının azalması qısamüddətli maliyyə aktivliyinin zəiflədiyini, qiymətli kağızların payının artması isə bazarın tədricən daha fundamental və uzunmüddətli alətlərə yönəldiyini göstərən əsas siqnallardan biri kimi qiymətləndirilə bilər.