“A Group Sığorta” ASC-nin 30 sentyabr 2026-cı il tarixinə olan maliyyə nəticələri göstərir ki, şirkətin gəlirləri artsa da, xərclərin daha sürətlə yüksəlməsi xalis mənfəətin azalmasına səbəb olub. Eyni zamanda investisiya portfelinin strukturunda dəyişikliklər baş verib, depozitlərin həcmi artıb, istiqrazlara yatırılan vəsait isə azalıb.
GDP xəbər verir ki,“A Group Sığorta” ASC-nin 2026-cı ilin ilk doqquz ayı üzrə ümumi gəlirləri 16 802 085 manat təşkil edib. Bu göstərici 2025-ci ilin müvafiq dövründə qeydə alınmış 16 105 096 manatla müqayisədə 696 989 manat və ya 4,33% artıb. Gəlirlərin artması şirkətin maliyyə fəaliyyətində müsbət dəyişiklik kimi qiymətləndirilsə də, ayrı-ayrı gəlir mənbələri üzrə dinamika fərqli olub.
Əsas əməliyyat gəlirləri 2025-ci ilin 11 654 621 manat səviyyəsindən 2026-cı ildə 11 736 901 manata yüksəlib. Beləliklə, bu istiqamətdə 82 280 manat və ya 0,71% artım qeydə alınıb. Artımın nisbətən zəif olması əsas sığorta əməliyyatlarından əldə edilən gəlirlərin ümumi gəlir artımına məhdud töhfə verdiyini göstərir.
İnvestisiya gəlirləri 686 169 manatdan 950 082 manata yüksələrək 263 913 manat və ya 38,46% artıb. Bu dəyişiklik şirkətin investisiya fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirliliyin yüksəldiyini göstərir. Artımın mümkün səbəbləri arasında depozitlər üzrə faiz gəlirlərinin çoxalması, investisiya portfelinin yenidən strukturlaşdırılması və maliyyə alətlərinin gəlirliliyindəki dəyişikliklər ola bilər. Lakin hesabatlarda investisiya gəlirlərinin artımını konkret hansı amilin təmin etdiyi ayrıca açıqlanmır.
Xalis sığorta ehtiyatlarının dəyişməsindən yaranan gəlir 2025-ci ildəki 3 198 089 manatdan 2026-cı ildə 3 880 431 manata çatıb. Nəticədə 682 342 manat və ya 21,34% artım baş verib. Bu göstəricidəki dəyişiklik sığorta ehtiyatlarının formalaşdırılması, yenidən qiymətləndirilməsi və hesabat dövründə ehtiyatlar üzrə uçota alınan dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər.
Digər gəlirlər isə 566 218 manatdan 234 671 manata enib. Bu, 331 547 manat və ya 58,55% azalma deməkdir. Digər gəlirlərin kəskin azalması ümumi gəlirlərin artım tempini məhdudlaşdıran əsas amillərdən biri olub.
“A Group Sığorta” ASC-nin ümumi xərcləri 2025-ci ildə 14 447 494 manat olduğu halda, 2026-cı ildə 15 532 661 manata yüksəlib. Beləliklə, xərclər 1 085 167 manat və ya 7,51% artıb. Xərclərin artım tempi gəlirlərin 4,33%-lik artımını üstələyib və bu, şirkətin mənfəətliliyinə mənfi təsir göstərib.
Əsas əməliyyat xərcləri 10 501 944 manatdan 11 411 720 manata yüksələrək 909 776 manat və ya 8,66% artıb. Bu artım sığorta ödənişləri, müqavilələrə xidmət və digər əməliyyat məsrəflərinin yüksəlməsi ilə bağlı ola bilər.
İşlərin aparılması xərcləri 3 756 611 manatdan 4 110 984 manata yüksəlib. Bu istiqamətdə 354 373 manat və ya 9,43% artım qeydə alınıb. Belə dinamika şirkətin fəaliyyətinin təşkili və idarə edilməsi ilə bağlı məsrəflərinin artdığını göstərir.
Digər xərclər isə 188 940 manatdan 9 957 manata enərək 178 983 manat və ya 94,73% azalıb. Bu, xərclərin strukturunda müsbət dəyişiklik olsa da, əsas əməliyyat və işlərin aparılması xərclərindəki artımı kompensasiya etməyə kifayət etməyib.
Nəticədə şirkətin maliyyə mənfəəti 2025-ci ilin doqquz ayında qeydə alınmış 1 657 602 manatdan 2026-cı ilin müvafiq dövründə 1 269 424 manata düşüb. Mənfəət 388 178 manat və ya 23,42% azalıb. Hesabatlarda mənfəət vergisi sıfır göstərildiyindən xalis mənfəət də eyni məbləğdə olub.
Bu göstəricilər şirkətin gəlir əldə etmək imkanlarını qoruduğunu, lakin xərclərə nəzarətin və əməliyyat səmərəliliyinin artırılmasına ehtiyac yarandığını göstərir.
“A Group Sığorta” ASC-nin investisiya portfelinin ümumi həcmi 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 18 504 598 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 19 731 750 manata yüksəlib. Bu, 1 227 152 manat və ya 6,63% artım deməkdir. İnvestisiya portfelinin genişlənməsi şirkətin gəlir gətirən aktivlərinin artdığını göstərir. Bununla belə, portfelin ayrı-ayrı komponentlərində əhəmiyyətli dəyişikliklər müşahidə edilir.
İstiqrazlara yatırılan vəsait 8 189 260 manatdan 6 904 472 manata enərək 1 284 788 manat və ya 15,69% azalıb. Dövlət istiqrazlarının həcmi 6 595 407 manatdan 5 806 729 manata düşüb. Bu istiqamətdə azalma 788 678 manat və ya 11,96% təşkil edib. Qeyri-dövlət istiqrazlarının həcmi isə 1 593 853 manatdan 1 097 743 manata enərək 496 110 manat və ya 31,13% azalıb.
İstiqraz portfelindəki azalmanın mümkün səbəbləri arasında qiymətli kağızların ödəmə müddətinin başa çatması, müəyyən istiqrazların satılması və investisiya vəsaitlərinin başqa maliyyə alətlərinə yönəldilməsi göstərilə bilər. Xüsusilə qeyri-dövlət istiqrazlarının azalması şirkətin korporativ emitentlərlə bağlı riskləri məhdudlaşdırmaq istiqamətində qərarlar qəbul etmiş ola biləcəyini göstərir.
Depozitlərin həcmi 2025-ci ilin 6 380 000 manat səviyyəsindən 2026-cı ildə 9 010 000 manata yüksəlib. Depozit portfeli 2 630 000 manat və ya 41,22% artıb. Bu, investisiya portfelində ən böyük müsbət dəyişiklikdir. Depozitlərin artması şirkətin vəsaitlərini daha çox bank yerləşdirmələrinə yönəltdiyini göstərir. Bu strategiya faiz gəlirlərinin artırılması, investisiya risklərinin idarə edilməsi və vəsaitlərin müəyyən müddətlər üzrə yerləşdirilməsi məqsədləri ilə əlaqəli ola bilər.
İnvestisiya məqsədli daşınmaz əmlakın dəyəri 3 935 339 manatdan 3 817 278 manata enib. Azalma 118 061 manat və ya 3,00% təşkil edib. Bu dəyişiklik əmlakın yenidən qiymətləndirilməsi, amortizasiya və ya aktivlərin tərkibində baş verən digər dəyişikliklərlə bağlı ola bilər.
Səhmlər, investisiya fondlarında yerləşdirilmiş aktivlər, törəmə maliyyə alətləri və digər investisiyalar üzrə hər iki dövrdə sıfır göstərici qeydə alınıb. Bu istiqamətlərdə artım və ya azalma baş verməyib.
Ümumilikdə, investisiya portfelində istiqrazların payının azalması və depozitlərin payının yüksəlməsi şirkətin investisiya strukturunda bank depozitlərinin daha mühüm mövqe tutmağa başladığını göstərir. İnvestisiya gəlirlərinin 38,46% artması fonunda bu dəyişiklik müsbət nəticə kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla belə, depozitlərdə vəsait cəmləşməsinin artması banklar üzrə konsentrasiya riskinin də qiymətləndirilməsini zəruri edir.
“A Group Sığorta” ASC-nin cəmi aktivləri 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 25 419 213 manat olduğu halda, 2026-cı ilin müvafiq dövründə 25 580 170 manata yüksəlib. Beləliklə, aktivlər 160 957 manat və ya 0,63% artıb. Bu göstərici şirkətin aktiv bazasının ümumilikdə sabit qaldığını göstərir.
Pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri 1 993 873 manatdan 1 276 341 manata enərək 717 532 manat və ya 35,99% azalıb. Milli valyutada olan hesablaşma vəsaitləri 1 318 208 manatdan 327 324 manata düşüb. Bu, 990 884 manat və ya 75,17% azalma deməkdir. Xarici valyutada olan hesablaşma vəsaitləri isə 263 046 manatdan 536 169 manata yüksələrək 273 123 manat və ya 103,83% artıb. Sair pul vəsaitləri 412 620 manatdan 412 848 manata yüksəlib ki, bu da 228 manat və ya 0,06% artım deməkdir.
Pul vəsaitlərinin azalması ilə eyni vaxtda depozitlərin 2,63 milyon manat artması vəsaitlərin bir hissəsinin cari hesablardan investisiya yerləşdirmələrinə yönəldilmiş ola biləcəyini göstərir. Bununla belə, pul vəsaitlərinin azalması şirkətin qısamüddətli likvidliyinin ayrıca qiymətləndirilməsini vacib edir.
İnvestisiya aktivləri 18 504 598 manatdan 19 731 750 manata yüksələrək 1 227 152 manat və ya 6,63% artıb. Bu dəyişiklik aktivlərin ümumi həcmindəki cüzi artıma baxmayaraq, onların strukturunda investisiya alətlərinin rolunun gücləndiyini göstərir.
Debitor borcları 2025-ci ildəki 3 487 765 manatdan 2026-cı ildə 3 152 681 manata enib. Azalma 335 084 manat və ya 9,61% təşkil edib. Birbaşa sığorta əməliyyatları üzrə debitor borcları 1 790 411 manatdan 1 785 020 manata düşərək 5 391 manat və ya 0,30% azalıb.
Təkrarsığorta əməliyyatları üzrə debitor borcları daha ciddi azalma nümayiş etdirib. Bu göstərici 756 209 manatdan 218 416 manata enərək 537 793 manat və ya 71,12% azalıb. Belə dəyişiklik təkrarsığortaçılarla hesablaşmaların aparılması, əvvəlki borcların ödənilməsi və ya təkrarsığorta əməliyyatlarının strukturunun dəyişməsi ilə əlaqəli ola bilər. Debitor borclarının azalması vəsaitlərin yığılması baxımından müsbət qiymətləndirilə bilər, lakin bunu təsdiqləmək üçün borcların yaşlandırılması və hesablaşmalar üzrə əlavə məlumat lazımdır.
Sair debitor borcları isə 941 145 manatdan 1 149 245 manata yüksələrək 208 100 manat və ya 22,11% artıb. Bu, digər kontragentlər üzrə alınacaq vəsaitlərin çoxaldığını göstərir.
Sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçıların payı 758 538 manatdan 774 864 manata yüksəlib. Artım 16 326 manat və ya 2,15% təşkil edib. Bu dəyişiklik təkrarsığorta müqavilələri üzrə ehtiyatların və risk bölgüsünün dinamikası ilə bağlı ola bilər.
Torpaq, tikili və avadanlıqların dəyəri 218 250 manatdan 211 703 manata enərək 6 547 manat və ya 3,00% azalıb. Qeyri-maddi aktivlərin dəyəri isə 77 062 manatdan 92 186 manata yüksəlib. Bu istiqamətdə 15 124 manat və ya 19,63% artım qeydə alınıb. Qeyri-maddi aktivlərin artması proqram təminatı, lisenziyalar və digər qeyri-maddi resurslara investisiyalarla əlaqəli ola bilər.
Digər aktivlər 379 127 manatdan 340 645 manata düşərək 38 482 manat və ya 10,15% azalıb. Səhmlər, törəmə maliyyə alətləri və təxirə salınmış vergi aktivləri üzrə hər iki dövrdə sıfır göstərici qeydə alınıb.
Beləliklə, aktivlərin ümumi həcmi cüzi artsa da, onların daxili strukturunda nəzərəçarpan dəyişikliklər baş verib. İnvestisiya aktivlərinin yüksəlməsi, pul vəsaitlərinin və debitor borclarının azalması şirkətin maliyyə resurslarının yerləşdirilməsi və idarə edilməsi baxımından diqqətəlayiqdir.
Şirkətin cəmi öhdəlikləri 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 10 282 959 manat, 2026-cı ilin eyni dövründə isə 10 782 094 manat təşkil edib. Öhdəliklər 499 135 manat və ya 4,85% artıb.
Sığorta ehtiyatları 9 321 641 manatdan 9 748 676 manata yüksələrək 427 035 manat və ya 4,58% artıb. Bu artım şirkətin sığorta müqavilələri üzrə gələcək öhdəliklərinin və ya həmin öhdəliklərə dair qiymətləndirmələrin yüksəldiyini göstərə bilər. Sığorta ehtiyatlarının artması özlüyündə mənfi hal deyil, çünki ehtiyatların adekvat formalaşdırılması sığortaçının maliyyə dayanıqlığı üçün vacibdir. Lakin ehtiyatların artım səbəbini müəyyən etmək üçün müqavilə portfelinin, gözlənilən sığorta ödənişlərinin və ehtiyatların hesablanması metodlarının təhlili tələb olunur.
Kreditor borcları 960 855 manatdan 1 032 955 manata yüksəlib. Hesabatdakı əsas məbləğlər əsasında hesablandıqda artım 72 100 manat və ya 7,50% təşkil edir.
Təkrarsığorta əməliyyatları üzrə kreditor borcları 208 679 manatdan 143 720 manata enib. Bu, 64 959 manat və ya 31,13% azalma deməkdir. Bu dəyişiklik təkrarsığortaçılar qarşısında öhdəliklərin müəyyən hissəsinin yerinə yetirilməsi və ya hesablaşmaların həcminin azalması ilə əlaqəli ola bilər.
Sair kreditor borcları 752 176 manatdan 889 235 manata yüksələrək 137 059 manat və ya 18,22% artıb. Bu artım şirkətin digər tərəfdaşlar və təchizatçılar qarşısında hesablaşma öhdəliklərinin çoxaldığını göstərir.
Bank kreditləri, qiymətli kağızlar üzrə faiz xərci yaradan öhdəliklər və törəmə maliyyə alətlərindən yaranan öhdəliklər üzrə hesabatlarda məbləğ göstərilməyib. Buna görə də həmin istiqamətlər üzrə artım və ya azalma müəyyən edilmir.
Ümumilikdə, öhdəliklərin 4,85% artması aktivlərin 0,63%-lik artım tempini üstələyib. Bu, balansın maliyyələşmə strukturunda öhdəliklərin nisbi çəkisinin yüksəldiyini göstərir.
Qeyri-həyat sığortası üzrə qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatı 2025-ci ildə 6 559 209 manat olduğu halda, 2026-cı ildə 6 877 965 manata yüksəlib. Bu, 318 756 manat və ya 4,86% artım deməkdir. Göstəricinin yüksəlməsi qüvvədə olan sığorta müqavilələri üzrə gələcək dövrlərə aid öhdəliklərin artması ilə əlaqəli ola bilər.
Zərərlər ehtiyatı 2 583 469 manatdan 2 658 738 manata yüksələrək 75 269 manat və ya 2,91% artıb. Bu artım baş vermiş və ya gözlənilən sığorta hadisələri üzrə ödəniş öhdəliklərinin qiymətləndirilməsində dəyişikliklər olduğunu göstərə bilər.
Digər sığorta ehtiyatları 178 963 manatdan 211 973 manata yüksəlib. Artım 33 010 manat və ya 18,45% təşkil edib.
Sığorta ehtiyatlarının strukturunda ən böyük artım qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatında müşahidə edilir. Bu, ehtiyatların ümumi artımının əsas hissəsini təşkil edir.
Sığorta ehtiyatlarının təkrarsığortaçıların payı çıxıldıqdan sonrakı xalis məbləği 2025-ci ildə 8 563 103 manat, 2026-cı ildə isə 8 973 812 manat təşkil edib. Beləliklə, xalis ehtiyatlar 410 709 manat və ya 4,80% artıb. Bu göstərici şirkətin öz üzərində saxladığı sığorta öhdəliklərinin artdığını göstərir.
“A Group Sığorta” ASC-nin əsas fəaliyyət istiqaməti olan tibbi sığorta üzrə hesablanmış sığorta haqları 2025-ci ildə 9 260 374 manat, 2026-cı ildə isə 8 759 009 manat təşkil edib. Bu, 501 365 manat və ya 5,41% azalma deməkdir. Bununla yanaşı, tibbi sığorta üzrə sığorta ödənişləri 7 808 830 manatdan 9 153 283 manata yüksələrək 1 344 453 manat və ya 17,22% artıb.
Bu dəyişiklik tibbi sığorta istiqamətində diqqət tələb edən vəziyyətin yarandığını göstərir. Belə ki, hesablanmış sığorta haqları azaldığı halda, ödənişlərin artması həmin sinif üzrə zərərlilik göstəricisini 92,78%-dən 94,87%-ə yüksəldib. Artım 2,09 faiz bəndi təşkil edib. Bu, tibbi xidmətlərin dəyərinin artması, sığorta hadisələrinin tezliyinin yüksəlməsi və ya portfelin risk strukturunun dəyişməsi ilə əlaqəli ola bilər.
Əmlak sığortası sinifləri üzrə hesablanmış sığorta haqları 1 668 707 manatdan 1 637 394 manata enib. Azalma 31 313 manat və ya 1,88% təşkil edib. Bu istiqamətdə sığorta ödənişləri isə 475 424 manatdan 501 262 manata yüksələrək 25 838 manat və ya 5,43% artıb. Nəticədə zərərlilik göstəricisi 120,48%-dən 124,89%-ə yüksəlib. Artım 4,41 faiz bəndi olub.
Əmlakın yanğından və digər risklərdən sığortası üzrə hesablanmış sığorta haqları 549 395 manatdan 646 504 manata yüksələrək 97 109 manat və ya 17,68% artıb. Ödənişlər isə 14 682 manatdan 19 513 manata yüksəlib. Bu, 4 831 manat və ya 32,90% artım deməkdir.
Avtonəqliyyat vasitələrinin sığortası üzrə hesablanmış sığorta haqları 1 119 312 manatdan 990 890 manata enərək 128 422 manat və ya 11,47% azalıb. Sığorta ödənişləri isə 460 742 manatdan 481 748 manata yüksələrək 21 006 manat və ya 4,56% artıb. Bu sinifdə zərərlilik göstəricisi 124,17%-dən 130,14%-ə yüksəlib.
Digər sığorta sinifləri üzrə hesablanmış sığorta haqları 229 770 manatdan 779 447 manata yüksəlib. Bu, 549 677 manat və ya 239,23% artım deməkdir. Bunun əksinə olaraq, həmin siniflər üzrə sığorta ödənişləri 79 007 manatdan 59 949 manata enərək 19 058 manat və ya 24,12% azalıb.
Ümumilikdə, qeyri-həyat sığortası üzrə hesablanmış sığorta haqları 2025-ci ilin 11 158 851 manat səviyyəsindən 2026-cı ildə 11 175 850 manata yüksəlib. Artım cəmi 16 999 manat və ya 0,15% təşkil edib. Sığorta ödənişləri isə 8 363 261 manatdan 9 714 493 manata yüksələrək 1 351 232 manat və ya 16,16% artıb.
Bu göstəricilər şirkətin sığorta haqlarını demək olar ki, əvvəlki səviyyədə saxladığı halda, sığorta ödənişlərinin əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldiyini göstərir. Nəticədə ümumi zərərlilik göstəricisi 97,79%-dən 100,15%-ə yüksəlib. Bu, 2,36 faiz bəndi artım deməkdir və sığorta fəaliyyətinin gəlirliliyi baxımından əsas risklərdən biridir.
Şirkətin balans kapitalı 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 15 136 254 manat, 2026-cı ilin müvafiq dövründə isə 14 798 076 manat təşkil edib. Beləliklə, kapital 338 178 manat və ya 2,23% azalıb.
Ödənilmiş nizamnamə kapitalı hər iki dövrdə 10 005 250 manat səviyyəsində qalıb. Yenidən qiymətləndirmə üzrə kapital ehtiyatları da dəyişməyərək 3 473 402 manat təşkil edib.
Bölüşdürülməmiş mənfəət 1 657 602 manatdan 1 319 424 manata enib. Bu, 338 178 manat və ya 20,40% azalma deməkdir. Kapitalın azalması əsasən məhz bu göstəricidəki dəyişikliklə bağlıdır.
Kapital normativləri üzrə məcmu kapital 2025-ci ildə 9 928 971 manat, 2026-cı ildə isə 10 278 587 manat olub. Artım 349 616 manat və ya 3,52% təşkil edib.
Tələb olunan minimum kapital hər iki dövrdə 5 000 000 manat səviyyəsində qalıb. Ödəmə qabiliyyətinin tələb olunan səviyyəsi 3 252 883 manatdan 3 330 270 manata yüksələrək 77 387 manat və ya 2,38% artıb.
Kapital buferi isə 4 928 971 manatdan 5 278 587 manata yüksəlib. Bu, 349 616 manat və ya 7,09% artım deməkdir.
Beləliklə, balans kapitalının azalmasına baxmayaraq, prudensial hesablamalar üzrə məcmu kapitalın və kapital buferinin artması şirkətin tənzimləyici kapital mövqeyinin əvvəlki dövrlə müqayisədə yaxşılaşdığını göstərir. Bununla belə, balans kapitalı ilə prudensial məcmu kapitalın fərqli metodlarla hesablandığını nəzərə almaq lazımdır.
“A Group Sığorta” ASC-nin 2026-cı ilin üçüncü rübünün sonuna olan maliyyə göstəricilərinin 2025-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisəsi şirkətin maliyyə vəziyyətində həm müsbət, həm də mənfi dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir.
Müsbət dəyişikliklər sırasında ümumi gəlirlərin 4,33%, investisiya gəlirlərinin 38,46%, investisiya portfelinin 6,63%, depozitlərin 41,22%, prudensial məcmu kapitalın 3,52% və kapital buferinin 7,09% artması xüsusi qeyd olunmalıdır. Bu göstəricilər şirkətin investisiya imkanlarının genişləndiyini və tənzimləyici kapital mövqeyini qoruduğunu göstərir.
Bununla yanaşı, ümumi xərclərin 7,51% artması, xalis mənfəətin 23,42% azalması, pul vəsaitlərinin 35,99% aşağı düşməsi və sığorta ödənişlərinin 16,16% yüksəlməsi şirkətin əməliyyat səmərəliliyi və likvidliyi baxımından müəyyən risklərin mövcudluğuna işarə edir.
Xüsusilə tibbi sığorta və avtonəqliyyat vasitələrinin sığortası üzrə hesablanmış sığorta haqlarının azalması fonunda ödənişlərin artması sığorta portfelinin gəlirliliyinə təzyiq göstərir. Şirkətin gələcək dövrlərdə maliyyə nəticələrini yaxşılaşdırması üçün sığorta tariflərinin risklərə uyğun qiymətləndirilməsi, zərərlilik səviyyəsinin idarə olunması, əməliyyat xərclərinin optimallaşdırılması və investisiya portfelinin gəlirliliklə likvidlik arasında balanslaşdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Ümumi yanaşmada “A Group Sığorta” ASC 2026-cı ilin ilk doqquz ayını mənfəətlə başa vursa da, əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə mənfəətliliyin zəiflədiyi müşahidə olunur. İnvestisiya fəaliyyətində əldə edilən müsbət nəticələr əsas sığorta əməliyyatları üzrə artan xərc və ödənişlərin təsirini tam kompensasiya edə bilməyib.
Müəllif:Aynur Qəniyeva