“Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin 2026-cı ili üçüncü rübünün sonuna olan maliyyə və əməliyyat göstəriciləri şirkətin fəaliyyətində əhəmiyyətli struktur dəyişikliklərinin baş verdiyini göstərir. GDP şirkətin maliyyə hesabatına istinadla xəbər verir ki, 30 sentyabr 2026-cı il tarixinə “Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin aktivləri, investisiya portfeli, məcmu kapitalı, balans kapitalı, hesablanmış sığorta haqları və əsas əməliyyat gəlirləri əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə artmışdır. Bununla yanaşı, ümumi xərclərin yüksəlməsi, sığorta ehtiyatlarının dəyişməsinin gəlirlərə mənfi təsiri və ayrı-ayrı sığorta növlərində ödənişlərin artması nəticəsində xalis mənfəətdə cüzi azalma qeydə alınmışdır. Bu isə göstərir ki, şirkətin fəaliyyət miqyasının genişlənməsi maliyyə nəticələrinin eyni sürətlə yaxşılaşması ilə müşayiət olunmamışdır.
Şirkətin maliyyə vəziyyətini xarakterizə edən əsas göstəricilərdən biri aktivlərin ümumi həcmidir. “Atəşgah Sığorta” ASC-nin cəmi aktivləri 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 69 291 386,85 manat olduğu halda, 2026-cı ilin müvafiq dövründə 80 655 325,97 manata yüksəlmişdir. Beləliklə, aktivlərin ümumi həcmi 11 363 939,12 manat və ya 16,40% artmışdır. Bu artım şirkətin maliyyə resurslarının genişləndiyini, investisiya imkanlarının yüksəldiyini və balansında əks olunan iqtisadi resursların həcminin böyüdüyünü göstərir. Aktivlərin artımında investisiya portfelinin genişlənməsi, pul vəsaitlərinin çoxalması və sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçıların payının yüksəlməsi əsas rol oynamışdır. Bununla belə, aktivlərin artması özlüyündə onların gəlirliliyinin və keyfiyyətinin eyni səviyyədə yaxşılaşması demək deyil. Buna görə aktivlərin strukturunda baş verən dəyişikliklər də ayrıca qiymətləndirilməlidir.
“Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 2 160 689,62 manat təşkil etdiyi halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 3 814 917,49 manata çatmışdır. Nəticədə bu göstərici 1 654 227,87 manat və ya 76,56% artmışdır. Pul vəsaitlərinin belə yüksəlməsi şirkətin qısamüddətli öhdəliklərini yerinə yetirmək üçün birbaşa istifadə edə biləcəyi maliyyə resurslarının artması baxımından müsbət qiymətləndirilə bilər. Artımın mümkün səbəbləri arasında sığorta haqları üzrə daxilolmaların çoxalması, investisiya əməliyyatlarından əldə edilən vəsaitlərin müəyyən hissəsinin nağd vəsait şəklində saxlanılması və likvidliyin idarə olunması siyasətində dəyişikliklər göstərilə bilər.
Pul vəsaitlərinin strukturunda daha ciddi dəyişiklik milli və xarici valyutada saxlanılan vəsaitlər arasında müşahidə edilmişdir. Milli valyutada olan hesabdakı vəsaitlər 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 1 414 122,76 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 3 448 525,45 manata yüksəlmişdir. Artım 2 034 402,69 manat və ya 143,86% təşkil etmişdir. Xarici valyutada olan hesabdakı vəsaitlər isə 496 608,09 manatdan 20 921,22 manata enərək 475 686,87 manat və ya 95,79% azalmışdır. Sair pul vəsaitləri 249 958,77 manatdan 345 470,82 manata yüksəlmiş, nəticədə 95 512,05 manat və ya 38,21% artmışdır. Bu dəyişikliklər şirkətin pul vəsaitlərinin strukturunda milli valyutanın üstünlüyünün daha da gücləndiyini göstərir. Xarici valyutada saxlanılan vəsaitlərin azalması valyuta mövqeyinin yenidən tənzimlənməsi, xarici valyutada öhdəliklərin yerinə yetirilməsi və ya həmin vəsaitlərin digər maliyyə alətlərinə yönəldilməsi ilə əlaqədar ola bilər. Bununla belə, xarici valyuta qalığının azalmasının valyuta risklərini nə dərəcədə məhdudlaşdırdığını müəyyən etmək üçün şirkətin xarici valyutada öhdəliklərinin də nəzərə alınması vacibdir.
“Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin aktivlərinin əsas hissəsini təşkil edən investisiya portfeli 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 47 550 012,01 manat olduğu halda, 2026-cı ilin müvafiq dövründə 54 968 821,94 manata yüksəlmişdir. Beləliklə, investisiya portfelinin ümumi həcmi 7 418 809,93 manat və ya 15,60% artmışdır. Bu artım şirkətin investisiya məqsədilə yerləşdirdiyi maliyyə resurslarının genişləndiyini göstərir. Bununla yanaşı, investisiya portfelinin strukturunda əhəmiyyətli dəyişiklik baş vermiş, istiqrazların həcmi azaldığı halda, bank depozitlərinin həcmi kəskin yüksəlmişdir.
İstiqrazlara yatırılan vəsaitlər 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 29 215 012,01 manat təşkil etdiyi halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 25 078 821,94 manata enmişdir. Azalma 4 136 190,07 manat və ya 14,16% olmuşdur. Dövlət istiqrazlarına yatırılan investisiyalar 26 987 400,88 manatdan 24 993 821,94 manata düşərək 1 993 578,94 manat və ya 7,39% azalmışdır. Qeyri-dövlət istiqrazlarına yatırılan vəsaitlər isə 2 227 611,13 manatdan 85 000 manata enmiş, nəticədə 2 142 611,13 manat və ya 96,18% azalma qeydə alınmışdır. Qeyri-dövlət istiqrazlarının həcmindəki belə kəskin azalma şirkətin korporativ borc alətlərinə məruzqalmasını əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığını göstərir. Bu dəyişiklik istiqrazların ödəmə müddətinin başa çatması, onların satılması, investisiya risklərinin yenidən qiymətləndirilməsi və ya vəsaitlərin daha münasib hesab edilən maliyyə alətlərinə yönəldilməsi ilə əlaqədar ola bilər.
Bank depozitləri üzrə isə əks istiqamətdə dəyişiklik müşahidə edilmişdir. “Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin depozitlərinin həcmi 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 18 335 000 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 29 890 000 manata yüksəlmişdir. Beləliklə, depozitlər 11 555 000 manat və ya 63,02% artmışdır. Bu artım investisiya portfelinin ümumi genişlənməsində həlledici rol oynamışdır. Depozitlərin investisiya portfelində payı 2025-ci ildə 38,56% olduğu halda, 2026-cı ildə 54,38%-ə çatmışdır. İstiqrazların payı isə 61,44%-dən 45,62%-ə enmişdir. Beləliklə, bir il ərzində investisiya portfelində depozitlərin xüsusi çəkisi 15,82 faiz bəndi artmış, istiqrazların payı isə eyni həcmdə azalmışdır.
Bu struktur dəyişikliyi “Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin investisiya siyasətində bank depozitlərinə daha çox üstünlük verildiyini göstərir. Belə yanaşma sabit faiz gəlirləri əldə etmək, investisiya müddətlərini sığorta öhdəlikləri ilə uyğunlaşdırmaq və vəsaitlərin idarə olunmasını sadələşdirmək məqsədi daşıya bilər. Bununla yanaşı, depozitlərin payının artması banklar üzrə konsentrasiya riskini də yüksəldə bilər. Buna görə depozitlərin hansı banklarda, hansı müddətlərə və hansı faiz dərəcələri ilə yerləşdirilməsi şirkətin investisiya risklərinin qiymətləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
“Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin səhmlərə, investisiya fondlarına yerləşdirilmiş aktivlərə, törəmə maliyyə alətlərinə, öz istifadəsi üçün nəzərdə tutulmayan daşınmaz əmlaka və digər investisiyalara yatırımları hər iki hesabat tarixində sıfır olmuşdur. Həmin istiqamətlər üzrə məbləğ dəyişikliyi 0 manat təşkil etmişdir. Başlanğıc və son göstəricilər sıfır olduğundan faizlə dəyişiklik hesablanmır. Bu vəziyyət investisiya portfelinin əsasən istiqrazlar və depozitlər üzərində cəmləşdiyini göstərir.
Aktivlərin digər mühüm hissəsini debitor borcları təşkil edir. “Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin ümumi debitor borcları 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 9 018 741,10 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 8 749 868,25 manata enmişdir. Beləliklə, debitor borcları 268 872,85 manat və ya 2,98% azalmışdır. Bu azalma ümumilikdə müsbət qiymətləndirilə bilər. Debitor borclarının azalması sığorta haqlarının yığılması prosesinin yaxşılaşması, əvvəlki dövrlərdə yaranmış borcların ödənilməsi və ya debitor borclarının strukturunda dəyişikliklərlə əlaqədar ola bilər.
Birbaşa sığorta əməliyyatları üzrə debitor borcları 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 7 166 388,08 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 7 220 256,60 manata yüksəlmişdir. Artım 53 868,52 manat və ya 0,75% təşkil etmişdir. Təkrarsığorta əməliyyatları üzrə debitor borcları isə 65 535,20 manatdan 52 600,58 manata enərək 12 934,62 manat və ya 19,74% azalmışdır. Sığorta vasitəçiləri üzrə debitor borcları hər iki dövrdə sıfır olmuşdur. Sair debitor borcları 1 786 817,82 manatdan 1 477 011,07 manata düşərək 309 806,75 manat və ya 17,34% azalmışdır. Ümumi debitor borclarının azalmasında əsas rol məhz sair debitor borclarının azalmasına məxsus olmuşdur.
Sığorta ehtiyatlarında təkrarsığortaçıların payı 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 4 411 198,41 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 7 152 827,95 manata yüksəlmişdir. Beləliklə, bu göstərici 2 741 629,54 manat və ya 62,15% artmışdır. Artım tamamilə qeyri-həyat sığortası sahəsinin payına düşmüşdür. Həyat sığortası sahəsi üzrə göstərici hər iki dövrdə sıfır olmuşdur. Təkrarsığortaçıların payının artması şirkətin sığorta ehtiyatlarının daha böyük hissəsinin təkrarsığorta müqavilələri ilə əlaqələndiyini göstərir. Bu, risklərin təkrarsığortaçılara ötürülməsi səviyyəsinin artması, təkrarsığortaya verilmiş portfelin genişlənməsi və ya həmin müqavilələr üzrə ehtiyatların dəyişməsi ilə bağlı ola bilər. Bununla belə, təkrarsığortaçıların payının artması həmin məbləğlərin vaxtında və tam şəkildə bərpa olunması baxımından qarşı tərəf riskinin də diqqətlə qiymətləndirilməsini tələb edir.
Torpaq, tikili və avadanlıqların balans dəyəri 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 4 562 134,39 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 4 525 655,36 manata enmişdir. Azalma 36 479,03 manat və ya 0,80% təşkil etmişdir. Bu dəyişiklik amortizasiya ayırmaları, aktivlərin balansdan silinməsi və ya onların dəyərində baş verən digər dəyişikliklərlə bağlı ola bilər. Qeyri-maddi aktivlər 431 545,95 manatdan 390 064,19 manata enərək 41 481,76 manat və ya 9,61% azalmışdır. Bu azalmanın mümkün səbəbləri sırasında proqram təminatı və digər qeyri-maddi aktivlər üzrə amortizasiya xərcləri göstərilə bilər.
Təxirə salınmış vergi aktivləri 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 14 037,58 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 51 326,95 manata yüksəlmişdir. Artım 37 289,37 manat və ya 265,64% təşkil etmişdir. Bu dəyişiklik mühasibat uçotu ilə vergi uçotu arasında yaranan müvəqqəti fərqlərin artması ilə əlaqədar ola bilər. Digər aktivlər isə 1 143 027,79 manatdan 1 001 843,84 manata enərək 141 183,95 manat və ya 12,35% azalmışdır.
“Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin kapital göstəricilərinin müqayisəsi də maliyyə vəziyyətində müsbət dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Məcmu kapital 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 10 465 413,44 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 11 825 521,05 manata yüksəlmişdir. Beləliklə, məcmu kapital 1 360 107,61 manat və ya 13,00% artmışdır. Məcmu kapitalın yüksəlməsi şirkətin riskləri qarşılamaq və gözlənilməz zərərlərə qarşı maliyyə dayanıqlığını qorumaq imkanlarının genişlənməsi baxımından müsbət göstəricidir. Artımın mümkün səbəbləri arasında bölüşdürülməmiş mənfəətin çoxalması və kapital ehtiyatlarının yüksəlməsi göstərilə bilər.
Tələb olunan kapitalın minimum məbləği hər iki hesabat tarixində 5 000 000 manat olmuşdur. Bu göstəricidə dəyişiklik baş verməmiş, məbləğ və faiz ifadəsində artım və ya azalma 0 təşkil etmişdir. Ödəmə qabiliyyətinin tələb olunan səviyyəsi isə 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 10 102 475,54 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 11 419 077,60 manata yüksəlmişdir. Artım 1 316 602,06 manat və ya 13,03% təşkil etmişdir. Bu göstəricinin yüksəlməsi şirkətin üzərinə götürdüyü risklərə qarşı saxlamalı olduğu kapitalın artdığını göstərir. Sığorta portfelinin genişlənməsi, risklərin həcminin dəyişməsi və sığorta öhdəliklərinin artması bu dəyişikliyin mümkün səbəbləri ola bilər.
Kapital buferi 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 362 937,90 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 406 443,45 manata yüksəlmişdir. Artım 43 505,55 manat və ya 11,99% təşkil etmişdir. Kapital buferinin yüksəlməsi müsbət hal olsa da, onun artım tempinin tələb olunan kapitalın artım tempindən aşağı olması diqqət çəkir. Məcmu kapitalın ödəmə qabiliyyəti üzrə tələb olunan səviyyəyə nisbəti hər iki dövrdə təxminən 103,6% olmuşdur. Bu isə şirkətin kapital tələblərini yerinə yetirməsinə baxmayaraq, əlavə kapital ehtiyatının nisbətən məhdud qaldığını göstərir.
Balans kapitalının strukturunda da müsbət dəyişikliklər müşahidə edilmişdir. Şirkətin ödənilmiş nominal nizamnamə kapitalı 2025-ci və 2026-cı illərin üçüncü rüblərinin sonunda dəyişməyərək 5 008 500 manat səviyyəsində qalmışdır. Bu göstərici üzrə dəyişiklik 0 manat və 0% olmuşdur. Emissiya gəliri və geri alınmış səhmlər üzrə göstəricilər hər iki dövrdə sıfır olmuşdur. Bu isə balans kapitalının artımının yeni nizamnamə kapitalı qoyuluşları hesabına deyil, kapitalın digər tərkib hissələrinin dəyişməsi nəticəsində baş verdiyini göstərir.
Kapital ehtiyatları 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 6 524 392,63 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 6 647 716,81 manata yüksəlmişdir. Artım 123 324,18 manat və ya 1,89% təşkil etmişdir. Kapital ehtiyatlarının bütün məbləği yenidən qiymətləndirmə üzrə ehtiyatlardan ibarət olmuşdur. Digər kapital ehtiyatları hər iki dövrdə sıfır səviyyəsində qalmışdır. Yenidən qiymətləndirmə ehtiyatlarının artması aktivlərin balans dəyərinin yenidən qiymətləndirilməsi nəticəsində yaranmış dəyişikliklərlə əlaqədar ola bilər.
Bölüşdürülməmiş mənfəət 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 5 248 498,84 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 6 524 566,70 manata yüksəlmişdir. Beləliklə, bölüşdürülməmiş mənfəət 1 276 067,86 manat və ya 24,31% artmışdır. Bu, balans kapitalının artımında əsas rol oynayan göstəricidir. Bölüşdürülməmiş mənfəətin yüksəlməsi şirkətin əvvəlki dövrlərdə əldə etdiyi mənfəətin daha böyük hissəsini kapitalında saxladığını göstərir. Bununla belə, bu artımı yalnız 2026-cı ilin cari dövr mənfəəti ilə izah etmək düzgün olmaz. Çünki bölüşdürülməmiş mənfəət əvvəlki dövrlərin nəticələrindən və mənfəətin bölüşdürülməsi üzrə qərarlardan da asılıdır.
“Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin ümumi balans kapitalı 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 16 781 391,47 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 18 180 783,51 manata yüksəlmişdir. Artım 1 399 392,04 manat və ya 8,34% təşkil etmişdir. Bu artımın 1 276 067,86 manatı bölüşdürülməmiş mənfəətin, 123 324,18 manatı isə yenidən qiymətləndirmə ehtiyatlarının artması hesabına formalaşmışdır. Beləliklə, balans kapitalındakı ümumi artımın 91,19%-i bölüşdürülməmiş mənfəətin, 8,81%-i isə kapital ehtiyatlarının payına düşmüşdür.
Şirkətin gəlirlərinin müqayisəsi fəaliyyət həcminin genişləndiyini göstərsə də, gəlirlərin strukturunda baş verən dəyişikliklər maliyyə nəticələrinə fərqli istiqamətlərdə təsir göstərmişdir. Ümumi gəlirlər 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 53 944 868,42 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 63 628 312 manata yüksəlmişdir. Beləliklə, ümumi gəlirlər 9 683 443,58 manat və ya 17,95% artmışdır.
Əsas əməliyyat gəlirləri 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 48 887 248,61 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 69 061 088,13 manata yüksəlmişdir. Artım 20 173 839,52 manat və ya 41,27% təşkil etmişdir. Bu artım əsasən sığorta fəaliyyətinin genişlənməsi və hesablanmış sığorta haqlarının yüksəlməsi ilə əlaqələndirilə bilər.
İnvestisiya gəlirləri 1 925 096,39 manatdan 2 233 357,73 manata yüksəlmişdir. Artım 308 261,34 manat və ya 16,01% olmuşdur. İnvestisiya gəlirlərinin artması investisiya portfelinin genişlənməsi və bank depozitlərinin həcminin yüksəlməsi ilə əlaqədar ola bilər. Bununla yanaşı, investisiya portfelinin 15,60%, investisiya gəlirlərinin isə 16,01% artması gəlir artımının portfelin genişlənməsinə yaxın tempdə baş verdiyini göstərir. Lakin bu göstəricilər əsasında investisiyaların faktiki gəlirliliyinin dəyişməsini dəqiq müəyyən etmək mümkün deyil. Bunun üçün investisiyaların dövr ərzində orta qalığı və gəlirlərin hesablanma qaydası nəzərə alınmalıdır.
Xalis sığorta ehtiyatlarının dəyişməsi üzrə göstərici 2025-ci ildə müsbət 1 501 322,03 manat olduğu halda, 2026-cı ildə mənfi 9 023 738,21 manat təşkil etmişdir. Beləliklə, bu maddə üzrə nəticə 10 525 060,24 manat pisləşmişdir. Başlanğıc göstəriciyə nisbətən dəyişiklik mənfi 701,05% olmuşdur. Bu, ümumi gəlirlərin artımını məhdudlaşdıran ən mühüm amillərdən biridir. Xalis sığorta ehtiyatlarının dəyişməsi üzrə mənfi nəticə ehtiyatların formalaşdırılmasının maliyyə nəticələrinə azaldıcı təsir göstərdiyini ifadə edir. Bu vəziyyət sığorta portfelinin genişlənməsi, gələcək öhdəliklər üzrə ehtiyatlara tələbatın yüksəlməsi və ya zərər ehtiyatlarının yenidən qiymətləndirilməsi ilə bağlı ola bilər.
Digər gəlirlər 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 1 631 201,39 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 1 357 604,35 manata enmişdir. Azalma 273 597,04 manat və ya 16,77% təşkil etmişdir. Digər gəlirlərin azalması əsas sığorta fəaliyyətindən kənar gəlir mənbələrinin ümumi maliyyə nəticələrinə töhfəsinin zəiflədiyini göstərir.
“Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xərcləri üzrə göstəricilər də əhəmiyyətli dəyişiklikləri əks etdirir. Ümumi xərclər 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 52 572 863,01 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 62 266 540,54 manata yüksəlmişdir. Artım 9 693 677,53 manat və ya 18,44% təşkil etmişdir. Ümumi xərclərin artım tempinin ümumi gəlirlərin artım tempindən yüksək olması şirkətin mənfəətliliyinə mənfi təsir göstərmişdir.
Əsas əməliyyat xərcləri 33 888 906,34 manatdan 42 986 985,14 manata yüksələrək 9 098 078,80 manat və ya 26,85% artmışdır. Bu artım sığorta fəaliyyətinin genişlənməsi, sığorta hadisələri üzrə ödənişlərin çoxalması və digər əməliyyat xərclərinin yüksəlməsi ilə əlaqədar ola bilər.
İşlərin aparılması xərcləri 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 18 536 582,71 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 18 951 478,57 manata yüksəlmişdir. Artım 414 895,86 manat və ya 2,24% təşkil etmişdir. Bu xərclərin artım tempinin əsas əməliyyat gəlirlərinin artım tempindən xeyli aşağı olması əməliyyatların idarə edilməsi baxımından müsbət qiymətləndirilə bilər. Belə ki, şirkətin fəaliyyət həcmi əhəmiyyətli dərəcədə artsa da, işlərin aparılması xərclərində nisbətən məhdud artım qeydə alınmışdır.
Digər xərclər 147 373,96 manatdan 328 076,83 manata yüksələrək 180 702,87 manat və ya 122,62% artmışdır. Faiz ifadəsində artım yüksək olsa da, bu maddənin ümumi xərclərdə payı nisbətən kiçikdir. Bununla belə, digər xərclərin tərkibinin və artım səbəblərinin araşdırılması vacibdir.
“Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin vergidən əvvəlki mənfəəti 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 1 372 005,41 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 1 361 771,46 manata enmişdir. Azalma 10 233,95 manat və ya 0,75% təşkil etmişdir. Mənfəət vergisi 274 401,08 manatdan 272 354,29 manata enərək 2 046,79 manat və ya 0,75% azalmışdır. Xalis mənfəət isə 1 097 604,33 manatdan 1 089 417,17 manata düşmüşdür. Beləliklə, xalis mənfəət 8 187,16 manat və ya 0,75% azalmışdır.
Bu nəticə şirkətin gəlirlərinin artmasına baxmayaraq, xərclərin daha yüksək məbləğdə artması səbəbindən mənfəətin cüzi azaldığını göstərir. Ümumi gəlirlər 9 683 443,58 manat artdığı halda, ümumi xərclər 9 693 677,53 manat yüksəlmişdir. Nəticədə gəlirlərin artımı xərclərin artımını tam qarşılaya bilməmişdir. Şirkətin xalis mənfəət marjası da təxminən 2,03%-dən 1,71%-ə enmişdir. Bu, gəlirlərin hər manatına düşən xalis mənfəətin azaldığını göstərir.
Sığorta fəaliyyətinin nəticələrinə nəzər saldıqda hesablanmış sığorta haqlarının əhəmiyyətli dərəcədə artdığı müşahidə olunur. Şirkətin ümumi hesablanmış sığorta haqları 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 48 771 392,79 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 68 962 186,34 manata yüksəlmişdir. Artım 20 190 793,55 manat və ya 41,40% təşkil etmişdir. Bu artım şirkətin sığorta portfelinin genişləndiyini göstərir.
Ümumi sığorta ödənişləri 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 29 471 586,98 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 32 019 477,82 manata yüksəlmişdir. Artım 2 547 890,84 manat və ya 8,65% təşkil etmişdir. Sığorta haqlarının artım tempinin sığorta ödənişlərinin artım tempindən yüksək olması müsbət haldır. Hesablanmış sığorta haqlarına nisbətdə ödənişlərin sadə göstəricisi 2025-ci ildə təxminən 60,43% olduğu halda, 2026-cı ildə 46,43%-ə enmişdir. Lakin bu göstərici yekun zərərlilik əmsalı kimi qəbul edilməməlidir. Çünki hesablanmış sığorta haqları ilə qazanılmış sığorta haqları, ödənilmiş zərərlərlə isə baş vermiş zərərlər eyni anlayışlar deyil.
Şəxsi sığortaya aid əsas sığorta sinifləri üzrə hesablanmış sığorta haqları 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 5 848 338,32 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 4 728 591,48 manata enmişdir. Azalma 1 119 746,84 manat və ya 19,15% təşkil etmişdir. Sığorta ödənişləri isə 4 039 295,69 manatdan 4 843 494,65 manata yüksələrək 804 198,96 manat və ya 19,91% artmışdır. Bu istiqamətdə hesabatda göstərilən zərərlilik dərəcəsi 99,83%-dən 103,97%-ə yüksəlmiş, yəni 4,14 faiz bəndi artmışdır. Bu dəyişiklik şəxsi sığorta portfelində zərər yükünün yüksəldiyini göstərir. Tibbi xidmətlərin bahalaşması, sığorta hadisələrinin sayının və ya orta ödəniş məbləğinin artması belə vəziyyətə səbəb ola bilər.
Əmlak sığortasına aid əsas sığorta sinifləri üzrə hesablanmış sığorta haqları 12 547 080,83 manatdan 17 804 918,10 manata yüksəlmişdir. Artım 5 257 837,27 manat və ya 41,90% təşkil etmişdir. Sığorta ödənişləri isə 4 415 915,68 manatdan 5 987 984,75 manata yüksələrək 1 572 069,07 manat və ya 35,60% artmışdır. Bu istiqamətdə sığorta haqlarının artım tempinin ödənişlərin artım tempindən yüksək olması müsbət qiymətləndirilə bilər.
Əmlakın yanğından və digər risklərdən sığortası üzrə hesablanmış sığorta haqları 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 2 335 500,61 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 6 020 518,38 manata yüksəlmişdir. Artım 3 685 017,77 manat və ya 157,78% təşkil etmişdir. Sığorta ödənişləri isə 39 141 manatdan 247 788,51 manata yüksələrək 208 647,51 manat və ya 533,07% artmışdır. Bu sığorta növü üzrə zərərlilik dərəcəsi 41,23%-dən 73,52%-ə yüksəlmiş, nəticədə 32,29 faiz bəndi artmışdır. Ödənişlərin faizlə artımının yüksək olması əvvəlki dövrdə ödəniş məbləğinin nisbətən aşağı olması ilə də əlaqədardır. Bununla yanaşı, zərərlilik dərəcəsinin yüksəlməsi risklərin qiymətləndirilməsi və tarif siyasətinin təhlilini zəruri edir.
Könüllü avtonəqliyyat vasitələrinin sığortası üzrə hesablanmış sığorta haqları 8 882 404,81 manatdan 8 360 254,34 manata enmişdir. Azalma 522 150,47 manat və ya 5,88% təşkil etmişdir. Sığorta ödənişləri isə 4 376 774,69 manatdan 5 740 195,24 manata yüksələrək 1 363 420,55 manat və ya 31,15% artmışdır. Bu sığorta növü üzrə zərərlilik dərəcəsi 96,88%-dən 99,20%-ə yüksəlmiş, yəni 2,32 faiz bəndi artmışdır. Sığorta haqlarının azalması fonunda ödənişlərin artması həmin istiqamətdə gəlirliliyə təzyiq yarada bilər. Bu vəziyyət avtomobil təmiri və ehtiyat hissələrinin bahalaşması, sığorta hadisələrinin sayının artması, orta zərər məbləğinin yüksəlməsi və ya portfelin risk strukturunun dəyişməsi ilə əlaqədar ola bilər.
Su nəqliyyatı vasitələrinin sığortası üzrə hesablanmış sığorta haqları 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 1 329 175,41 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 3 424 145,38 manata yüksəlmişdir. Artım 2 094 969,97 manat və ya 157,61% təşkil etmişdir. Sığorta ödənişləri hər iki dövrdə sıfır olmuşdur. Bu istiqamətdə zərərlilik dərəcəsi 29,65%-dən 20,92%-ə enərək 8,73 faiz bəndi azalmışdır. Ödənişlərin sıfır olması ilə zərərlilik dərəcəsinin müsbət göstərilməsi həmin əmsalın hesablanmasında yalnız faktiki ödənişlərin deyil, digər zərər komponentlərinin də nəzərə alına biləcəyini göstərir.
Mülki məsuliyyətin sığortasına aid əsas sığorta sinifləri üzrə hesablanmış sığorta haqları 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 24 742 363,52 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 38 909 309,85 manata yüksəlmişdir. Artım 14 166 946,33 manat və ya 57,26% təşkil etmişdir. Sığorta ödənişləri isə 20 846 996,76 manatdan 20 575 997,79 manata enərək 270 998,97 manat və ya 1,30% azalmışdır. Avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə zərərlilik dərəcəsi 107,05%-dən 101,27%-ə enmiş, yəni 5,78 faiz bəndi azalmışdır. Zərərlilik dərəcəsində azalma müsbət hal olsa da, göstəricinin 100%-dən yüksək qalması bu sığorta növündə risklərin idarə olunmasına xüsusi diqqət yetirilməsinin vacibliyini göstərir.
Digər sığorta sinifləri üzrə hesablanmış sığorta haqları 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 5 633 610,12 manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 7 519 366,91 manata yüksəlmişdir. Artım 1 885 756,79 manat və ya 33,47% təşkil etmişdir. Sığorta ödənişləri 169 378,85 manatdan 612 000,63 manata yüksələrək 442 621,78 manat və ya 261,32% artmışdır. Bu istiqamətdə sığorta ödənişlərinin artım tempinin sığorta haqlarının artım tempindən yüksək olması əlavə risk təhlilinə ehtiyac yaradır.
Sığorta müqavilələrinin yenilənmə əmsallarında da fərqli dəyişikliklər müşahidə edilmişdir. Avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası üzrə müqavilələrin yenilənmə əmsalı 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 18,56% olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 26,573%-ə yüksəlmişdir. Artım 8,013 faiz bəndi, nisbi ifadədə isə 43,17% təşkil etmişdir. Bu dəyişiklik mövcud müştərilərin daha böyük hissəsinin sığorta münasibətlərini davam etdirdiyini göstərir.
Tibbi sığorta üzrə müqavilələrin yenilənmə əmsalı 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 15,06% olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 42,308%-ə yüksəlmişdir. Artım 27,248 faiz bəndi və ya nisbi ifadədə 180,93% təşkil etmişdir. Bu, müqayisə edilən sığorta növləri arasında ən yüksək artımdır. Yenilənmə əmsalının yüksəlməsi müştərilərlə münasibətlərin davamlılığının yaxşılaşması, korporativ müqavilələrin yenilənməsi, xidmət şəbəkəsinin genişlənməsi və ya məhsul şərtlərinin müştərilər üçün daha münasib olması ilə əlaqədar ola bilər.
Könüllü avtonəqliyyat vasitələrinin sığortası üzrə müqavilələrin yenilənmə əmsalı isə 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda 16,82% olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 15,409%-ə enmişdir. Azalma 1,411 faiz bəndi və ya nisbi ifadədə 8,39% təşkil etmişdir. Bu azalma həmin sığorta növündə mövcud müştərilərin saxlanılması səviyyəsinin müəyyən qədər zəiflədiyini göstərir. Sığorta tariflərinin dəyişməsi, rəqiblərin təklifləri, müştərilərin xərclərini azaltmaq istəyi və xidmət şərtləri bu dəyişikliklə əlaqədar ola bilər. Könüllü avtomobil sığortasında həm yenilənmə əmsalının, həm də hesablanmış sığorta haqlarının azalması, eyni zamanda ödənişlərin artması bu istiqamətin daha ətraflı təhlil edilməsini zəruri edir.
Sığorta hadisələrinin statistikası üzrə 2026-cı ilin üçüncü rübündə icbari avtomobil sığortası istiqamətində rübün əvvəlinə 5 066 tənzimlənməmiş hadisə olmuş, rüb ərzində 6 332 hadisə barədə məlumat daxil olmuşdur. Həmin dövrdə 5 610 hadisə üzrə sığorta ödənişi verilmiş, 1 252 hadisə üzrə isə ödənişdən imtina edilmişdir. Beləliklə, ümumilikdə 6 862 hadisə tənzimlənmiş, rübün sonunda 4 536 hadisə tənzimlənməmiş qalmışdır. Hadisələrin orta tənzimlənmə müddəti 22,72 gün, tənzimlənmə əmsalı 0,60, ödənişdən imtina əmsalı isə 0,18 olmuşdur. Məhkəmə işi davam edən hadisələrin əmsalı 0,00012 təşkil etmişdir.
Könüllü avtomobil sığortası üzrə rübün əvvəlinə 719 tənzimlənməmiş hadisə olmuş, rüb ərzində 1 182 hadisə barədə məlumat daxil olmuşdur. Bunlardan 958 hadisə üzrə sığorta ödənişi verilmiş, 158 hadisə üzrə ödənişdən imtina edilmişdir. Ümumilikdə 1 116 hadisə tənzimlənmiş, rübün sonunda 785 hadisə tənzimlənməmiş qalmışdır. Orta tənzimlənmə müddəti 35,67 gün, tənzimlənmə əmsalı 0,59, ödənişdən imtina əmsalı 0,14, məhkəmə işi davam edən hadisələrin əmsalı isə 0,00085 olmuşdur.
Tibbi sığorta üzrə rübün əvvəlinə 9 733 tənzimlənməmiş hadisə olmuş, rüb ərzində 7 599 hadisə barədə məlumat daxil olmuşdur. Həmin dövrdə 8 161 hadisə üzrə sığorta ödənişi verilmiş, ödənişdən imtina edilmiş hadisə qeydə alınmamışdır. Rübün sonunda 9 171 hadisə tənzimlənməmiş qalmışdır. Orta tənzimlənmə müddəti 119,90 gün, tənzimlənmə əmsalı 0,47, ödənişdən imtina əmsalı və məhkəmə işi davam edən hadisələrin əmsalı isə sıfır olmuşdur. Bu göstəricilər tibbi sığorta üzrə hadisələrin tənzimlənmə müddətinin digər iki sığorta növü ilə müqayisədə daha uzun olduğunu göstərir. Bunun səbəbi tibbi xidmətlərin sənədləşdirilməsi, hesablaşmaların xüsusiyyətləri və ya müraciətlərin emalı prosesləri ilə bağlı ola bilər.
Sığorta ehtiyatları və öhdəliklər baxımından 2025-ci ilin üçüncü rübünün sonunda şirkətin ümumi sığorta ehtiyatları 47 857 865,63 manat təşkil etmişdir. Bunun 34 272 186,96 manatı qazanılmamış sığorta haqları ehtiyatından, 11 268 379,82 manatı zərərlər ehtiyatından, 2 317 298,85 manatı isə digər sığorta ehtiyatlarından ibarət olmuşdur. Ümumi öhdəliklər 52 509 995,38 manat, kreditor borcları 2 825 859,71 manat, digər öhdəliklər isə 1 826 270,04 manat təşkil etmişdir. 2026-cı ilin müvafiq göstəriciləri təqdim olunmadığından bu maddələr üzrə illik artım və azalmanı dəqiq hesablamaq mümkün deyil. Bununla belə, 2026-cı ildə xalis sığorta ehtiyatlarının dəyişməsi üzrə mənfi 9 023 738,21 manatlıq nəticə ehtiyatların maliyyə nəticələrinə təsirinin əhəmiyyətli olduğunu göstərir.
Müştəri şikayətlərinin statistikası üzrə 2025-ci ilin üçüncü rübündə icbari avtomobil sığortası ilə bağlı rübün əvvəlinə 6 həll edilməmiş şikayət olmuş, rüb ərzində 778 yeni şikayət daxil olmuşdur. Həmin dövrdə 712 şikayət həll edilmiş, rübün sonunda 72 şikayət həll edilməmiş qalmışdır. Təmin edilmiş şikayətlərin sayı 66, orta həll müddəti isə 15 gün olmuşdur. Şikayətlərin həll edilməsi əmsalı 0,91, həll edilmiş şikayətlər arasında təmin edilməmiş şikayətlərin payı isə 0,09 təşkil etmişdir.
Könüllü avtomobil sığortası üzrə rübün əvvəlinə 2 həll edilməmiş şikayət olmuş, rüb ərzində 93 yeni şikayət daxil olmuş, 83 şikayət həll edilmişdir. Rübün sonunda 12 şikayət həll edilməmiş qalmış, 11 şikayət təmin edilmişdir. Orta həll müddəti 15 gün, həll edilmə əmsalı 0,87, təmin edilməmiş şikayətlərin payı isə 0,13 olmuşdur.
Tibbi sığorta üzrə rübün əvvəlinə həll edilməmiş şikayət olmamış, rüb ərzində 225 şikayət daxil olmuş, 130 şikayət həll edilmişdir. Rübün sonunda 95 şikayət həll edilməmiş qalmış, 96 şikayət təmin edilmişdir. Orta həll müddəti 15 gün olmuşdur. Təqdim edilmiş göstəricilərdə tibbi sığorta üzrə şikayətlərin həll edilmə əmsalı 0,00, təmin edilməmiş şikayətlərin payı isə 0,74 göstərilmişdir. Lakin bu əmsalların cədvəldəki digər rəqəmlərlə uyğunluğu ayrıca yoxlanılmalıdır. Çünki 130 həll edilmiş şikayətin 96-sının təmin edilməsi şəraitində təmin edilməmiş şikayətlərin payı 0,74 deyil, təxminən 0,26 olmalıdır. 2026-cı ilin müvafiq şikayət statistikası olmadığından bu göstəricilər üzrə illik müqayisə aparmaq mümkün deyil.
Ümumilikdə, “Atəşgah Sığorta” ASC-nin 2025-ci və 2026-cı illərin üçüncü rüblərinin sonuna olan göstəricilərinin müqayisəsi şirkətin maliyyə və əməliyyat fəaliyyətində genişlənmə meyillərinin üstünlük təşkil etdiyini göstərir. Aktivlərin 16,40%, investisiya portfelinin 15,60%, məcmu kapitalın 13,00%, balans kapitalının 8,34%, hesablanmış sığorta haqlarının 41,40% və ümumi gəlirlərin 17,95% artması şirkətin fəaliyyət miqyasının böyüdüyünü təsdiqləyir.
Bununla yanaşı, maliyyə nəticələrinin təhlili göstərir ki, fəaliyyət həcminin genişlənməsi gəlirliliyin eyni sürətlə artmasına səbəb olmamışdır. Ümumi xərclərin 18,44% artması, xalis sığorta ehtiyatlarının dəyişməsi üzrə nəticənin 10 525 060,24 manat pisləşməsi və ayrı-ayrı sığorta siniflərində zərər yükünün yüksəlməsi nəticəsində xalis mənfəət 0,75% azalmışdır.
“Atəşgah Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin 2026-cı ilin 3-cü rübünə dair maliyyə göstəricilərinə nəzər yetirdikdə fəaliyyətinin müsbət tərəfləri sırasında kapital bazasının möhkəmlənməsi, pul vəsaitlərinin artması, investisiya portfelinin genişlənməsi, debitor borclarının azalması və sığorta haqlarının artım tempinin sığorta ödənişlərinin artım tempini üstələməsi qeyd edilə bilər. Bununla yanaşı, kapital buferinin nisbətən məhdud qalması, investisiya portfelində depozitlərin payının əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməsi, könüllü avtomobil sığortası üzrə haqların və müqavilələrin yenilənmə əmsalının azalması, habelə şəxsi sığortada zərərlilik dərəcəsinin yüksəlməsi diqqət tələb edən əsas məsələlərdir.
Nəticə etibarilə, “Atəşgah Sığorta” ASC 2026-cı ilin üçüncü rübünün sonunda əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə daha böyük aktivlərə, daha geniş sığorta və investisiya portfelinə, həmçinin daha yüksək kapital göstəricilərinə malik olmuşdur. Lakin şirkətin qarşısında duran əsas vəzifə yalnız fəaliyyət həcmini artırmaq deyil, bu artımı daha yüksək və davamlı mənfəətliliyə çevirməkdir. Bunun üçün sığorta tariflərinin risklərə uyğun müəyyənləşdirilməsi, zərərlilik göstəricilərinin nəzarətdə saxlanılması, sığorta ehtiyatlarının düzgün qiymətləndirilməsi, investisiya portfelinin diversifikasiyası, əməliyyat xərclərinin səmərəli idarə olunması və müştərilərin saxlanılması istiqamətində tədbirlərin gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Müəllif:Aynur Qəniyeva