2025-ci ilin ilk 11 ayı üzrə Bakı Fond Birjasının fəaliyyət göstəriciləri 2024-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə bazarda həm struktur, həm də dinamik dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir.
GDP Bakı Fond Birjasına isrtinadla xəbər verir ki, sözügedən dövrdə Birjanın ümumi ticarət həcmi 63,7 mlrd manatdan 58,2 mlrd manata düşərək təxminən 8,7% azalma nümayiş etdirib. Bu azalma əsasən REPO və ARMB notları seqmentindəki geriləmə ilə bağlıdır. Ümumi əməliyyat sayı isə daha kəskin 57,6% səviyyəsində azalaraq 63 min əməliyyatdan 26,8 min əməliyyata enib. Bu dəyişikliklər bazarda iştirakçı davranışlarının və likvidliyin struktur xarakterli dəyişdiyini göstərir.
Dövlət Qiymətli Kağızları (DQK) bazarında 2025-ci ilin yanvar -noyabr ayları ərzində ticarət həcmi ötən illə müqayisədə demək olar ki, iki dəfə artaraq 3,94 mlrd manatdan 7,83 mlrd manata yüksəlib 98,76% artıb. Lakin əməliyyatların sayı 64% azalaraq 727-yə düşüb. Bu tendensiya dövlət kağızlarının daha iri məbləğli, lakin daha az sayda əməliyyatlar vasitəsilə alınıb-satıldığını göstərir. Yəni investorlar daha böyük portfellərlə və daha məqsədyönlü strategiyalarla bazarda iştirak ediblər.
ARMB notları bazarında isə həm həcmdə 16,9%, həm də əməliyyat sayında 4% azalma müşahidə olunub ki, bu da qısamüddətli likvidlik alətlərinə marağın zəifləməsindən xəbər verir. Korporativ qiymətli kağızlar üzrə mənzərə qarışıqdır: həcm 16,5% artsa da, əməliyyat sayı 66% azalaraq ciddi daralma göstərib. Bu azalma əsasən səhmlərin təkrar bazarında fəallığın zəifləməsi ilə bağlıdır. Beləliklə, korporativ bazarın artımı əsasən istiqraz seqmenti hesabına təmin edilib.
İpoteka istiqrazları bazarında həm həcm, həm də əməliyyat sayı üzrə kiçik azalma baş verib və bu seqment stabilliyini qoruyub. REPO əməliyyatları isə həm həcmdə 16,1%, həm də say üzrə 20,4% azalma nümayiş etdirərək ümumi bazar göstəricilərinin zəifləməsində əsas təsir edən amillərdən biri olub.
İlkin bazarda isə vəziyyət ziddiyyətlidir: hərçənd ümumi həcm cüzi şəkildə yəni 2,8% artsa da, əməliyyat sayı 93%-dən çox azalaraq 51 min səviyyəsindən cəmi 3,4 minə düşüb. Bu dramtik azalma, xüsusilə korporativ qəbzlərin ilkin bazarında əməliyyatların 94% azalması ilə izah olunur. Digər tərəfdən, REPO əməliyyatları nəzərə alınmadan təkrar bazarda çox güclü dinamika qeyd olunub: həcmin 155% artması və əməliyyat sayının 93% yüksəlməsi ikinci dərəcəli bazarda aktivliyin əhəmiyyətli şəkildə yüksəldiyini göstərir. Bu artımın əsas səbəblərindən biri təkrar dövriyyədə olan dövlət kağızlarının həcm baxımından 4 dəfəyə yaxın böyüməsidir.
Ümumilikdə, 2025-ci ilin bazar göstəriciləri göstərir ki, Bakı Fond Birjasında ticarət strukturu dəyişməkdədir. Dövlət qiymətli kağızları bazarın əsas lokomotivinə çevrilmiş, ilkin bazarda korporativ qəbzlərin rolu zəifləmış, təkrar bazar isə likvidliyin əsas istiqamətinə çevrilmişdir. Bununla belə, əməliyyat sayında müşahidə edilən ümumi azalma bazar iştirakçılarının say və davranış baxımından daha selektiv və ehtiyatlı hərəkət etdiyini göstərir.
Müəllif:Aynur Qəniyeva