Hollandiyanın ING Group şirkəti bu mərhələdə Azərbaycanın pul siyasətini yumşaltmaq üçün başqa bir imkan görmür.
ING Group Azərbaycanı “Yaxın Şərqdəki eskalasiyanın nisbi faydalanan tərəfi” adlandırır, baxmayaraq ki, əsasən həcmdən daha çox qiymətlərin artması hesabına.
“İxracatçı üçün neftin qiymətinin hər barel üçün əlavə 10 dollar artması təxminən 3 milyard dollar (ÜDM-in 4%-i) əlavə illik ixrac gəlirləri və 1,5-2 milyard dollar əlavə büdcə gəlirləri yaradır. Bu fonda artıq 2026-2027-ci illərdə mənfi cari hesab balansı və ya manatın devalvasiyası risklərini görmürük. İranın birbaşa qonşusu kimi Azərbaycan müdafiə və təhlükəsizlik xərclərini artırmaq ehtiyacı ilə üzləşə bilər. Lakin onun ümumi maliyyə vəziyyəti çox güclü olaraq qalır: konsolidasiya edilmiş büdcə profisiti 2025-ci ildə ÜDM-in 2,6%-ni təşkil edib və dövlət əmanətləri ÜDM-in 100%-ni ötür”, – şirkətin hesabatında deyilir.
Eyni zamanda, ING artan inflyasiya riskləri barədə xəbərdarlıq edir.
“Azərbaycanın idxalının təxminən 46%-i inkişaf etmiş ölkələrdən və Yaxın Şərqdəki gərginliyin birbaşa təsir etdiyi ölkələrdən gəlir və bu da iqtisadiyyatı idxal olunan inflyasiyaya qarşı həssas edir. Qlobal ərzaq qiymətlərinin 10% artması inflyasiyaya təxminən 1,5 faiz bəndi əlavə edəcək ki, bu da 2025-ci ildə bir qədər yüksəlmişdi. Bu fonda, bu mərhələdə daha da pul yumşaldılması üçün heç bir imkan görmürük”, – hesabatda deyilir.
Həmçinin qeyd olunur ki, iqtisadi fəaliyyət artımı 2024-cü ildəki 4,2%-dən 2025-ci ildə 1,4%-ə qədər əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlayıb.
“Bir qədər yavaşlama gözlənilsə də, enişin miqyası əvvəlki proqnozları üstələdi. Nəqliyyat və digər sənaye seqmentləri də daxil olmaqla, həm yanacaq, həm də qeyri-yanacaq sektorları təzyiq altında qaldı. Yanacaq sektorunda istehsal qeyri-sabit idi. İstehlakçı yönümlü sektorlar iqtisadiyyatın qalan hissəsindən daha dayanıqlı olduğunu sübut etdi və ümumi yavaşlamanın yumşaldılmasına kömək etdi.
Yavaşlama 2025-ci ildə geniş yayılmışdı, baxmayaraq ki, tikinti və ticarət nisbi dayanıqlılıq göstərməyə davam etdi. Gələcəkdə, maliyyə siyasəti həddindən artıq məhdudlaşdırıcı hala gəlməsə və ABŞ, AB və Çin ilə ticarət münasibətləri inkişaf etməyə davam edərsə, ÜDM artımının 2026-2027-ci illərdə 2-3% aralığına qayıda biləcəyinə inanırıq. Yanacaq sektorunda əhəmiyyətli artım potensialı tutum məhdudiyyətləri ilə məhdud olaraq qalır”, – ING Group analitikləri qeyd edirlər.
Şirkət həmçinin vurğulayır ki, gəlir artımının azalması fonunda ev təsərrüfatlarının istehlakı getdikcə kreditdən asılıdır.
“Real gəlir artımı müsbət olaraq qalsa da, istehlakı tam dəstəkləmək üçün kifayət qədər güclü deyil və bu da ev təsərrüfatlarını getdikcə daha çox pərakəndə kreditləşməyə məcbur edir. Bu kreditlər hazırda ÜDM-in 15%-nə çatıb və real olaraq illik 5%-lik çoxillik minimum səviyyəyə enib.
Yanacaq sektorundan kənarda əhval-ruhiyyə ehtiyatlı şəkildə yaxşılaşma əlamətləri göstərir. Yanacaq sektoru – son aylarda qısamüddətli artım istisna olmaqla – ümumi sənaye artımına təsir göstərməyə davam edir. Eyni zamanda, nisbətən yüksək sənaye etimadı fonunda korporativ kreditləşmə artımının son zamanlar sabitləşməsi qeyri-yanacaq sektorunda investisiya iştahının potensial bərpasına işarə edir”, – hesabatda deyilir.