SOCAR-ın 2021-ci ildə daxili kapital bazarları üçün buraxdığı ikinci SOCAR istiqrazları üzrə 13–17-ci kupon dövrlərinin göstəriciləri birjada ticarət aktivliyinin artdığını, investor marağının gücləndiyini və eyni zamanda gəlirliliyin faiz ifadəsində mərhələli şəkildə azaldığını aydın şəkildə ortaya qoyur. Son dövrlərdə müşahidə olunan dinamika göstərir ki, bazarda artım daha çox əməliyyatların həcmi hesabına formalaşır, kupon mexanizmi isə sabitliyini qoruyur.
Bakı Fond Birjası-nda SOCAR istiqrazları ilə aparılan ticarətin ümumi həcmi ardıcıl dövrlərdə sürətlə artıb. 15-ci kupon dövründə 76,0 milyon ABŞ dolları olan ticarət həcmi 16-cı kuponda 82,3 milyon dollara yüksəlib və bu artım 6,3 milyon dollar həcmində olub, nəticədə artım tempi 8,29% təşkil edib. Daha kəskin dinamika 16-cı kupondan 17-ci kupona keçiddə qeydə alınıb: bu mərhələdə ticarət həcmi əlavə 15,0 milyon dollar artaraq 97,3 milyon dollara çatıb və artım tempi 18,23%-ə yüksəlib. Bu rəqəmlər bazarda SOCAR istiqrazlarına yönələn vəsaitlərin həcminin qısa müddətdə xeyli böyüdüyünü göstərir.
Ticarət həcminin artması fonunda bağlanan əqdlərin sayı da artıb, lakin artım tempi həcmlə müqayisədə daha zəif olub. 15-ci kupon dövründə 1430 olan əqd sayı 16-cı kuponda 1523-ə çatıb, artım 93 əqd yaxud 6,50% olub. 17-ci kupon dövründə isə əqd sayı 1612-yə yüksəlib, əvvəlki dövrlə müqayisədə 89 əqd artım qeydə alınıb və artım tempi 5,84 %-ə enib. Bu mənzərə göstərir ki, bazarda iştirakçıların sayı artsa da, ticarət həcminin daha sürətli böyüməsi əsasən iri məbləğli əməliyyatların payının artması ilə bağlıdır.
Bunu orta əməliyyat məbləğinin dinamikası da təsdiqləyir. 15-ci kupon dövründə 1 əqdin orta məbləği təxminən 53,1 min ABŞ dolları olduğu halda, 16-cı kupon dövründə bu göstərici 54,0 min dollara yüksəlib və artım tempi 1,68 % olub. 17-ci kupon dövründə isə orta əqd məbləği kəskin şəkildə artaraq 60,4 min dollara çatıb və əvvəlki dövrlə müqayisədə 11,70% artım qeydə alınıb. Bu göstərici bazarda daha iri portfellə ticarət edən investorların sayının artdığını göstərir.
Bütün bu artım fonunda kupon ödənişlərinin məbləği dəyişməz qalıb. 15-ci, 16-cı və 17-ci kupon dövrlərinin hər birində investorlar eyni məbləğdə, yəni 1 milyon 125 min ABŞ dolları həcmində kupon ödənişi alıblar və nominal ifadədə kupon ödənişində dəyişiklik olmayıb. Bu isə istiqrazların şərtlərinin sabitliyini və gəlirin əvvəlcədən proqnozlaşdırıla bilən xarakter daşıdığını göstərir.
İnvestorların ikinci SOCAR istiqrazları üzrə kumulativ gəliri isə hər kupon dövründə ardıcıl olaraq artıb. 15-ci kupon dövründə kumulativ gəlir 16,875 milyon dollar olduğu halda, 16-cı kuponda bu məbləğ 18,0 milyon dollara, 17-ci kuponda isə 19,125 milyon dollara yüksəlib və hər dövrdə nominal artım 1,125 milyon dollar təşkil edib. Bununla belə, faiz ifadəsində dövr üzrə gəlirlilik azalıb: 15-ci kupondan 16-cı kupona keçiddə gəlirlilik 6,67% olduğu halda, 16-cı kupondan 17-ci kupona keçiddə bu göstərici 6,25 %-ə enib və nəticədə dövr üzrə gəlirlilik 0,42% bəndi azalıb. Bu azalma mənfi tendensiya deyil, kumulativ baza məbləğinin böyüməsi fonunda eyni nominal gəlirin faizlə daha aşağı görünməsinin təbii nəticəsidir.
Ümumilikdə, mövcud göstəricilər onu deməyə əsas verir ki, SOCAR istiqrazları üzrə birjada ticarət həcmi sürətlə artır, əqd sayı artsa da artım əsasən orta əməliyyat məbləğinin böyüməsi hesabına formalaşır, kupon ödənişləri sabit qalır və faizlə ifadə olunan dövr üzrə gəlirlilik mərhələli şəkildə azalaraq istiqrazları daha yetkin, likvid və stabil maliyyə alətinə çevirir. Bu dinamika SOCAR istiqrazlarının investorlar tərəfindən uzunmüddətli və aşağı riskli gəlir mənbəyi kimi qəbul olunduğunu aydın şəkildə göstərir.
Müəllif:Aynur Qəniyeva