2026-cı ilin may ayında “Ziraat Bank Azərbaycan” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına təqdim edilmiş Baza Emissiya Prospekti bankın kapital bazarındakı yeni addımını rəsmiləşdirir. Həmin sənəd Baş Direktor Dr. Selçuk Demir və İdarə Heyəti Sədrinin müavini Rövşən İbrahimov tərəfindən 25 may 2026-cı ildə imzalanmışdır və nominal həcmi 30 milyon manat olan borc alətlərinin buraxılışını nəzərdə tutur; hər bir istiqrazın nominal dəyəri 100 manat olmaqla, ümumilikdə 300 000 ədəd faizli, təminatsız, sonadsız və adlı istiqraz təklif edilir.
Emitentə nəzər saldıqda, “Ziraat Bank Azərbaycan” Bakının Yasamal rayonunda fəaliyyət göstərən, baş ofis daxil olmaqla 10 filial və 1 şöbə vasitəsilə korporativ, KOB və pərakəndə seqmentlərə xidmət göstərən universal kommersiya bankıdır. Bankın strukturunda ən mühüm amil onun Türkiyənən ən böyük dövlət bankı olan “T.C. Ziraat Bankası A.Ş.” ilə sıx əlaqəsidir; həmin ana bank nizamnamə kapitalının 99,9847%-nə sahibdir və bank üzərində həlledici nəzarətə malikdir. Prospektdə vurğulandığı kimi, bu əlaqə bankın həm strateji istiqamətlərinin formalaşmasında, həm də maliyyə dəstəyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır, eyni zamanda bank “Ziraat Teknoloji A.Ş.” və “Ziraat Yatırım Menkul Değerler A.Ş.” kimi qrup daxilindəki digər şirkətlərlə də əməkdaşlıq edir.
Bankın maliyyə göstəricilərinin dinamikasına müraciət etsək, prospektdə təqdim olunan 2022–2025-ci illəri əhatə edən audit olunmuş məlumatlar davamlı və sürətlənən artım xəttini açıq şəkildə əks etdirir. Cəmi aktivlər dörd il ərzində təxminən 2,6 dəfə artaraq 527,7 milyon manatdan 1,36 milyard manata yüksəlmiş, müştərilərə verilən kredit və avanslar isə 355,3 milyon manatdan 742,2 milyon manata çatmışdır. Xalis mənfəət daha sürətli templə artmış, 2022-ci ildəki 7,6 milyon manatdan 2025-ci ildə 22,3 milyon manata, yəni təqribən üç dəfəyə qalxmışdır. Müştəri depozit bazası da xüsusilə 2025-ci ildə kəskin sıçrayış göstərərək 603,7 milyon manatdan 1 milyard 39,4 milyon manata yüksəlmişdir ki, bu da bankın resurs bazasının xeyli möhkəmləndiyini göstərir. Rentabellik göstəriciləri də bu müsbət dinamikanı təsdiqləyir: ROA 1,34%-dən 1,70%-ə, ROE isə 7,28%-dən 14,47%-ə yüksəlmişdir. Bununla yanaşı, nəzərə çarpan ziddiyyətli cəhət kapital adekvatlığı əmsallarının enişidir; 1-ci dərəcəli kapitalın adekvatlığı 15,97%-dən 12,93%-ə, məcmu kapitalın adekvatlığı isə 18,51%-dən 14,42%-ə geriləmişdir. Bu, bankın aktivlərini öz kapitalından daha sürətlə artırdığını göstərir və məhz sürətli böyümə mərhələsində əlavə borc kapitalı cəlb edilməsinin zəruriliyini izah edən əsas amildir.
İstiqrazların struktur xüsusiyyətlərinə gəldikdə, bu alətlər faizli olmaqla yanaşı, hər hansı aktiv və ya girovla təmin olunmur, eyni zamanda sonadsız, yəni əvvəlcədən müəyyən edilmiş ödəmə tarixinə malik deyildir. Faiz dərəcəsi baza prospektdə qeyd olunmayıb, çünki bu, hər bir konkret buraxılış üçün sonradan Yekun Şərtlər ilə müəyyən ediləcək; faiz ödənişləri isə ildə dörd dəfə, hər üç təqvim ayından bir, ilin 360 gün əsasında hesablanmaqla həyata keçiriləcəkdir. Yerləşdirmə “Bakı Fond Birjası” QSC-nin ticarət platformasında kütləvi təklif yolu ilə aparılacaq, bu proses 10 iş günü davam edən abunə yazılışı, sonra 5 iş günü ərzində yerləşdirmənin başlanması və növbəti 7 iş günündə tamamlanması ilə reallaşacaqdır. Anderrayter kimi “PAŞA Kapital İnvestisiya Şirkəti” QSC, hesablaşma agenti kimi “PAŞA Bank” ASC, ödəniş agenti kimi isə Milli Depozit Mərkəzi çıxış edir. Tələb təklifi üstələdiyi halda bölüşdürmə mütənasib prinsiplə, hər sifarişə əmsal tətbiq edilməklə aparılacaq, qalan hissə isə sifarişlərin qəbul olunma vaxtı ardıcıllığına görə paylanacaqdır. Sənəddə emissiyadan əldə olunan vəsaitin bankın dövriyyə kapitalının genişləndirilməsinə, likvidliyin artırılmasına və inkişaf planlarının maliyyələşdirilməsinə yönəldiləcəyi bildirilir, hər hansı xüsusi investisiya layihəsi və ya risk sığortalanması məqsədi göstərilmir.
Məhz bu məqamlar investorları ehtiyatlı olmağa sövq edən bir sıra mühüm amilləri ortaya qoyur. Birincisi, istiqrazların təminatsız olması o deməkdir ki, müflisləşmə halında investorlar heç bir konkret aktiv üzərində birincil tələb hüququna malik deyillər və digər təminatsız kreditorlarla bərabər sırada dayanırlar. İkincisi, sonadsızlıq xüsusiyyəti istiqrazların əvvəlcədən müəyyən ödəmə tarixinin olmaması səbəbindən investor üçün vaxt baxımından qeyri-müəyyənlik yaradır və nominal dəyərin geri qaytarılma şərtləri yalnız Yekun Şərtlər açıqlandıqdan sonra məlum olacaq ki, bu da ənənəvi müddətli istiqrazlara nisbətən daha yüksək risk iştahı tələb edir. Üçüncüsü, konkret faiz dərəcəsinin hələlik açıqlanmaması o deməkdir ki, investorlar faktiki gəlirlilik barədə yekun qərarı yalnız sonrakı mərhələdə verə biləcəklər. Bundan əlavə, bankın özü də prospektdə likvidlik riskini öhdəliklərin yerinə yetirilmə qabiliyyətinə birbaşa təsir edə biləcək əsas risk faktoru kimi qeyd edir; hərçənd ki, bank davamlı maliyyələşdirmə strukturunun və ana bankın dəstəyinin bu riski tarazladığını bildirir, lakin xarici iqtisadi şoklar və ya qrup daxilində maliyyə axınındakı mümkün dəyişikliklər bu amili aktuallaşdıra bilər. Eyni zamanda, istiqrazlar üzrə emitent tərəfindən vaxtından əvvəl geri satın almanın nəzərdə tutulmaması, faiz dərəcələrinin enişi halında investorların kapitalı daha əlverişli şərtlərlə yenidən investisiya etmək imkanını məhdudlaşdırır.
Nəticə etibarilə, “Ziraat Bank Azərbaycan”ın bu baza emissiya prospekti bankın güclü maliyyə dinamikasını, artan rentabelliyini və nüfuzlu ana bank dəstəyini önə çıxaran cəlbedici bir çərçivə təqdim edir; son dörd ildə aktivlər, kredit portfeli, depozit bazası və mənfəət üzrə qeydə alınan ardıcıl artım emitentin mövqeyini formalaşdıran əsas üstünlüklərdir. Lakin kapital adekvatlığının azalan tendensiyası, istiqrazların təminatsız və sonadsız xarakteri, faiz dərəcəsinin hələ açıqlanmaması, həmçinin likvidlik riskinin xüsusi vurğulanması investisiya qərarı verməzdən əvvəl diqqətlə dəyərləndirilməli olan məqamlardır. İnvestorlara əsas tövsiyə oluna bilər ki, yekun qərar qəbul etməzdən əvvəl hər bir konkret buraxılış üzrə Yekun Şərtlər tam dərc olunduqdan sonra faiz dərəcəsi, ödəmə mexanizmi və digər xüsusi şərtlərlə ətraflı tanış olsunlar; bu təhlil yalnız Baza Emissiya Prospektində açıqlanan məlumatlara əsaslanır və heç bir halda maliyyə məsləhəti hesab edilməməlidir, ona görə də real investisiya qərarı peşəkar maliyyə məsləhətçisi ilə məsləhətləşmə və Yekun Şərtlərin müstəqil şəkildə öyrənilməsindən sonra verilməlidir.