AccessBank Azərbaycanın İdarə Heyətinin üzvü, Baş Biznes İnzibatçısı Renat Hümbətov bank sektoru, banklararası bazar və Mərkəzi Bankın son tənzimləmə addımları barədə GDP.AZ-a müsahibə verib.
Renat Hümbətov banklararası bazarın əhəmiyyətindən, Mərkəzi Bankın tənzimləmə siyasətindən və bank sektorunun dayanıqlığından danışıb. O, bildirib ki,Mərkəzi Bank tərəfindən təşkil edilən banklararası bazar bank sektoru üçün son dərəcə əhəmiyyətli bir mexanizmdir. “Biz banklararası bazardan həm vəsait alırıq, həm də vəsait yerləşdiririk. Kreditləşmə aktivliyi azaldıqda əlimizdə toplanan pulu müvəqqəti olaraq bazarda yerləşdiririk, ehtiyac yarandıqda isə oradan vəsait cəlb edirik,” -deyə o bildirib.
Hümbətov vurğulayıb ki, banklararası bazardan alınan vəsaitlər uzunmüddətli xarakter daşımır və daha çox likvidliyin effektiv idarə olunması məqsədilə istifadə olunur: “Bu vəsaitləri 24 və ya 36 aylıq kreditə yönəltmək mümkün deyil. Onlar qısamüddətli likvidlik problemlərini həll etmək üçün nəzərdə tutulub.”
Mərkəzi Bankın tənzimləmə qərarları bərabər şərait formalaşdırıb
2024-cü ilin sentyabrından etibarən Mərkəzi Bankın həyata keçirdiyi yeni tənzimləmə siyasətini AccessBank-ın üst rəhbərliyi müsbət dəyərləndirir. Hümbətovun fikrincə, bu addımlar bütün banklar üçün bərabər rəqabət mühiti yaradıb.
“Əvvəllər cəlb edilən vəsaitin maya dəyəri banklarda kəskin fərqlənirdi . Bu fərq kreditin satış qiymətini birbaşa müəyyənləşdirirdi. Maya dəyəri aşağı olan bank daha ucuz kredit təklif edə bilirdi. Mərkəzi Bankın son qərarları bu məqamı aradan qaldırdı. Hazırda banklar arasında rəqabət daha hiss olunandır . Bu da öz növbəsində müştərinin cəlb olunmasında faizın daha münasib, xidmət keyfiyyətinin daha yüksək və bank məsullarının daha əlçatan olunmasına gətirib çıxarır” deyə Hümbətov əlavə edib.
Bank sektoru iqtisadi şoklara davamlıdır
Hümbətov onu da qeyd edib ki, keçmiş devalvasiya böhranından əldə edilən təcrübə bank sektorunun dayanıqlığını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb: “Bugün elə bir iqtisadi şok ola bilməz ki, bank sektoru ona hazır olmasın. Banklar üçün çətin anlar yaşana bilər, lakin dayanıqlıq kifayət qədər güclənib.”
Xarici mənbələrdən vəsait cəlbi daha sərfəlidir
Baş Biznes İnzibatçısı bankların xarici mənbələrdən vəsait cəlb etməyə üstünlük verməsinin əsas səbəblərini də izah edib. Onun sözlərinə görə, filial şəbəkəsi vasitəsilə pərakəndə depozit toplamaq böyük əməliyyat xərclərini əhatə edir: əmək haqqı, filial saxlama xərcləri və s. Buna qarşılıq, institutsional mənbədən toplu vəsait cəlbi daha sadə və idarəolunandır.
“Kredit xətti üzrə alınan vəsaitin ödəniş cədvəli müəyyəndir, biz onu rahatlıqla planlaşdıra bilirik. Pərakəndə depozitlər isə müştərinin istənilən vaxt bağlaya biləcəyi öhdəliklərdir. Buna görə də həmin portfel üzrə daha yüksək likvidlik ehtiyatı saxlamaq məcburiyyətindəyik,” — deyə Hümbətov bildirib.
Mənfəətin idarəedilməsi
Sonda Hümbətov bankın mənfəətinə təsir edən amilləri sadalayıb: gəlirin azalması, vəsaitin maya dəyərinin artması, əmək haqqı və inzibati xərclər, ehtiyatlar və vergi yükü. Onun fikrincə, bu amillərin hamısını eyni vaxtda idarə etmək zəruridir.
“Biz marjamızı qorumağa çalışırıq, çünki bank kommersiya təşkilatıdır. Lakin bəzən şərait bizi marjanı bir qədər aşağı salmağa məcbur edir. Maya dəyəri artarsa, ya xərcləri azaltmalısan, ya ehtiyatların keyfiyyətini yaxşılaşdırmalısan, ya da hər ikisini eyni vaxtda etməlisən. Banklar da elə bunu etməyə çalışır,” — deyə o qeyd edib.