Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirinin müavini Rəhman Hümmətov İslam İnkişaf Bankı (İİB) Qrupunun 51-ci İllik Toplantıları çərçivəsində keçirilən panel müzakirələrində çıxış edərək dayanıqlı əlaqələndirmənin müasir iqtisadiyyatda strateji əhəmiyyətindən danışıb.
“GDP” -nin məlumatına görə nazir müavini vurğulayıb ki, bu gün dayanıqlı əlaqələndirmə artıq sadəcə nəqliyyat məsələsi deyil, iqtisadi artım, ticarət şaxələndirilməsi, tədarük zənciri təhlükəsizliyi və regional inteqrasiya üçün strateji ilkin şərtə çevrilib.
O qeyd edib ki, son illərdə geosiyasi inkişaflar, qlobal tədarük zəncirlərindəki fasilələr və Asiya ilə Avropa arasında artan ticarət axınları səmərəli, etibarlı və şaxələndirilmiş nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyətini nümayiş etdirib. Bu kontekstdə Orta Dəhliz Şərqi və Qərbi birləşdirən ən perspektivli əlaqələndirmə təşəbbüslərindən biri kimi meydana çıxıb.
Rəhman Hümmətov bildirib ki, bu marşrutun mərkəzində yerləşən ölkə olaraq Azərbaycan ardıcıl olaraq dəhlizin infrastrukturunun və operativ səmərəliliyinin gücləndirilməsinə sərmayə qoyur. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Bakı Limanı, Alat Sərbəst İqtisadi Zonası, Zəngəzur dəhlizinin inkişafı və multimodal logistika infrastrukturunun genişləndirilməsi kimi layihələr Orta Dəhlizin tutumunu, dayanıqlığını və rəqabət qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.
Bu səylərin artıq real nəticələr verdiyini diqqətə çatdıran nazir müavini 2025-ci ildə Azərbaycan ərazisindən tranzit yük həcminin 14,3 milyon tona çatdığını, bunun 2019-cu illə müqayisədə 2,5 dəfə çox olduğunu bildirib. Orta Dəhlizin payına bu həcmin təxminən 5 milyon tonu düşüb.
Rəhman Hümmətov vurğulayıb ki, Orta Dəhlizin tam potensialı yalnız rəqəmsal və yumşaq əlaqələndirmə sahəsində paralel irəliləyişlər vasitəsilə reallaşa bilər. Bu istiqamətdə mühüm addım ötən il Prezident Fərmanı ilə yaradılmış Vahid Pəncərə informasiya sisteminin tətbiqidir. Bu təşəbbüs nəqliyyat operatorlarını, limanları, gömrük orqanlarını və digər maraqlı tərəfləri vahid rəqəmsal ekosistemə inteqrasiya etmək, kağızsız prosedurları, real vaxt rejimində yük izləməni və fasiləsiz məlumat mübadiləsini təmin etmək məqsədi daşıyır.
O, ABŞ Prezidenti cənab Trampın iştirakı ilə imzalanmış 2025-ci il Vaşinqton Bəyannaməsini mühüm mərhələ kimi qiymətləndirərək bunun Zəngəzur dəhlizinin yaradılması istiqamətində vacib addım olduğunu və dəhlizin regional nəqliyyat şəbəkələrinin müstəqil, əvəzedilməz tərkib hissəsi kimi möhkəmləndiyini bildirib. Dəhlizin illik tutumu 15 milyon ton təşkil edir.
Nazir müavini həmçinin Bakı Limanının ikinci mərhələ genişləndirilməsi və tutumunun ildə 25 milyon ton yük və 500 000 TEU-ya çatdırılması, Alat Sərbəst İqtisadi Zonasında ixtisaslaşmış aviasiya klasterinin yaradılması, milli dəmir yolu şəbəkələrinin tam elektrikləşdirilməsi və müasirləşdirilməsi, yeni yüksək tutumlu magistral yolların və dəmir yolu xətlərinin tikintisi kimi irimiqyaslı infrastruktur təşəbbüslərini qeyd edib.
Rəhman Hümmətov İslam İnkişaf Bankı Qrupunun və digər çoxtərəfli inkişaf institutlarının dayanıqlı əlaqələndirmə və regional inteqrasiyanın dəstəklənməsindəki rolunu yüksək qiymətləndirərək onların təcrübəsi, maliyyələşdirmə alətləri və özəl kapitalı səfərbər etmək qabiliyyətinin strateji nəqliyyat layihələrini banklaşdırıla bilən və kommersiya baxımından məqsədəuyğun investisiyalara çevirmək üçün vacib olacağını bildirib.
O, əmin olduğunu bildirib ki, bugünkü müzakirələr praktiki həllərin müəyyən edilməsinə, tərəfdaşlıqların gücləndirilməsinə və daha bağlı və firavan region ümumi baxışının irəli aparılmasına töhfə verəcək.
Müəllif:Aynur Qəniyeva