Turanbank-ın 31 mart 2026-cı il tarixinə təqdim etdiyi maliyyə hesabatları əvvəlki ilin eyni dövrü və ötən ilin sonu ilə müqayisədə əhəmiyyətli dəyişiklikləri ortaya qoyur. TuranBank ASC 2026-cı ilin ilk rübünü (yanvar–mart) 2 milyon 879 min manat xalis mənfəətlə başa vurub. Bank 2025-ci ilin eyni dövründə 1 milyon 216 min manat xalis mənfəət əldə etmişdi.
Beləliklə, bankın xalis mənfəəti illik müqayisədə 1 milyon 663 min manat və ya 137% (təxminən 2,4 dəfə) artıb. Turabankın faiz gəlirləri 23,385 min manatdan 28,052 min manata yüksəlmişdir ki, bu da təxminən 19,96% artım deməkdir. Bu artımın əsas səbəbi müştərilərə verilmiş kreditlər üzrə faiz gəlirlərinin 21,393 min manatdan 26,352 min manata çoxalmasıdır. Bununla belə, faiz xərcləri də 11,783 min manatdan 15,917 min manata yüksəlmişdir – bu, 35,09% artım deməkdir. Faiz xərclərinin kəskin artması, xüsusilə cəlb edilmiş kreditlərə görə ödənilən faizlərin 1,814 min manatdan 5,182 min manata sıçraması ilə bağlıdır. Nəticədə xalis faiz gəliri 11,552 min manatdan 12,113 min manata, yəni 4,86% artmışdır.
Qeyri-faiz gəlirləri 5,046 min manatdan 6,441 min manatadək, 27,65% artıb. Bu artımın lokomotivi xarici valyuta əməliyyatlarından gələn gəlir olmuşdur. Xarici valyuta əməliyyatları 45.7% artaraq 2,791 min manatdan 4,066 min manata yüksəlmişdir. Qeyri-faiz xərcləri isə 19.16% artaraq 9,722 min manatdan 11,585 min manata yüksəlmişdir. Ən böyük artım əmək haqqı xərclərində müşahidə olunub.Bankın mümkün zərərlər üçün yaradılan ehtiyatlar isə 5,659 min manatdan 4,090 min manata azalıb ki, bu da 27,73% eniş deməkdir. Beləliklə, vergidən əvvəlki mənfəət 1,216 min manatdan 2,879 min manata, yəni 136,76% artmışdır. Bankın mənfəət vergisi ödəmədiyi nəzərə alınsa, dövrün xalis mənfəəti də eyni dərəcədə 2,879 min manat olmuşdur.
Bankın ümumi aktivləri 31 dekabr 2025-ci ilin sonuna olan 907,176 min manatdan 31 mart 2026-cı ilə 901,279 min manata, yəni cəmi 0,65% azalmışdır. Nağd pul vəsaitləri və ekvivalentləri 907,176-dan 901,279-a enmiş, ticarət və investisiya qiymətli kağızları isə 107,718-dən 81,910-a kəskin azalmışdır (23,96%). Müştərilərə verilmiş kreditlərin xalis dəyəri 674,846 min manatdan 674,249 min manata çox cüzi dəyişsə də, kreditlər üzrə yaradılan ehtiyatlar 31,207 min manatdan 35,585 min manata yüksəlmişdir. Bu, bankın kredit portfelinin keyfiyyətinə daha ehtiyatlı yanaşdığını göstərir.
Öhdəliklər tərəfində ən diqqətçəkən dəyişiklik depozitlərin azalmasıdır: 468,532 min manatdan 446,791 min manata, yəni 4,64% azalma. Xüsusilə hüquqi şəxslərin depozitləri 19.9% azalaraq 79,244-dən 63,449-a enmiş, fiziki şəxslərin depozitləri isə 1.53% azalaraq 389,289-dan 383,342-yə (-1,53%) azalmışdır. Bunun müqabilində bank kredit təşkilatları və digər maliyyə institutları qarşısında öhdəliklərini artırmışdır: 142,152 min manatdan 155,174 min manata (+9,16%). Bu, depozit bazasının daralması fonunda bankın digər banklardan borclanma yolu ilə likvidliyi qoruduğunu göstərir. Kapital tərəfində isə bölüşdürülməmiş mənfəət zərəri 7,437 min manatdan 4,558 min manata azalmışdır ki, bu da dövrün xalis mənfəətinin hesabına baş vermişdir.
Kapitalın adekvatlığı göstəriciləri olduqca möhkəmdir. I dərəcəli kapitalın adekvatlıq əmsalı 10,32% təşkil edir ki, bu da normativ tələb olan 6%-dən xeyli yuxarıdır. Məcmu kapitalın adekvatlıq əmsalı 13,07% olmuşdur (normativ 8%). Leverec əmsalı 9,80% ilə tələb olunan 3%-i qat-qat keçir. Lakin diqqətçəkən məqam odur ki, bankın risk dərəcəsi üzrə ölçülmüş aktivlərinin 320,459 min manatı (cəmi 891,119 min manatın 35,6%-i) 100%-dən yuxarı risk qrupuna daxildir. Bu, bankın aktivlərinin əhəmiyyətli hissəsinin yüksək risk daşıdığını və gələcəkdə ehtiyat tələblərinin arta biləcəyini göstərir.
Ümumi nəticə olaraq, Turanbank mənfəətlilik baxımından əhəmiyyətli yaxşılaşma olub. Xalis mənfəət 136,8% artmış, ehtiyat xərcləri azalmış, valyuta əməliyyatlarından gəlirlər güclənmişdir. Kapital adekvatlığı normativlərdən xeyli yüksəkdir. Bununla belə, depozitlərin, xüsusilə hüquqi şəxslərin depozitlərinin azalması və faiz xərclərinin sürətli artımı bank üçün likvidlik və gəlirlilik risklərini artırır. Bankın bahalı mənbələrdən (digər bank kreditləri) borclanmasının davam etməsi gələcəkdə xalis faiz marjasına təzyiq göstərə bilər. Yüksək riskli aktivlərin böyük payı isə makroiqtisadi çətinliklər yaranarsa, bankı əlavə ehtiyat yaratmağa məcbur edə bilər.
Müəllif:Aynur Qəniyeva