Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən açıqlanan statistik məlumata əsasən, 2026-cı ilin ilk dörd ayında Azərbaycanın xarici ticarət əməliyyatlarında ixrac idxalı əhəmiyyətli dərəcədə üstələyib və ölkə üzrə müsbət ticarət saldosu formalaşıb.
GDP Media xəbər verir ki, hesabat dövründə Azərbaycanın ümumi ixracının həcmi 11 milyard 878,5 milyon ABŞ dolları təşkil edib. İdxalın dəyəri isə 5 milyard 524,7 milyon dollar olub. Nəticədə xarici ticarət balansında 6 milyard 353,8 milyon dollarlıq müsbət saldo yaranıb. Ümumi xarici ticarət dövriyyəsi isə 17 milyard 403,3 milyon dollar səviyyəsində qeydə alınıb.
Statistik göstəricilər aylıq əsasda ixracın artdığını göstərir. Belə ki, yanvar ayında 2,23 milyard dollar olan ixrac fevralda 2,70 milyard dollara, martda isə 2,73 milyard dollara yüksəlib. Apreldə isə daha kəskin artım müşahidə olunaraq ixracın həcmi 4,2 milyard dollara çatıb. İdxalda da artım tendensiyası qeydə alınıb. Yanvar ayında 1,3 milyard dollar olan idxal aprel ayında 1,52 milyard dollara yüksəlib.
İxrac strukturunda əsas payı yenə də neft-qaz sektoru təşkil edib. İlk dörd ayda neft-qaz məhsullarının ixracı 7 milyard 179,7 milyon dollar olub ki, bu da ümumi ixracın 60,44 faizinə bərabərdir. Ən böyük ixrac məhsulu xam neft olub. Hesabat dövründə 7,9 milyon tondan çox xam neft ixrac edilib və bunun dəyəri 4,36 milyard dollar təşkil edib. Xam neft ümumi ixracın 36,75 faizini formalaşdırıb.
Təbii qaz ixracı da yüksək səviyyədə davam edib. Dörd ay ərzində 8,4 milyard kubmetrə yaxın təbii qaz ixrac olunub və bunun statistik dəyəri 2,53 milyard dollar təşkil edib. Təbii qazın ümumi ixracdakı payı 21,35 faiz olub. Bununla yanaşı, neft koksu, neft bitumu və digər neft məhsullarının ixracı da həyata keçirilib.
Qeyri-neft sektoru üzrə ixracın həcmi 4 milyard 698,7 milyon dollar təşkil edib və ümumi ixracın 39,56 faizini formalaşdırıb. Bu sahədə əsas pay kənd təsərrüfatı məhsullarının üzərinə düşüb. Tərəvəz və meyvələrin ixracı 252,6 milyon dollar olub. Ən çox ixrac olunan məhsullar sırasında pomidor, alma, xurma, nar və meşə fındığı yer alıb. Pomidor ixracının dəyəri 75,1 milyon dollar, meşə fındığının ixracı isə 79,6 milyon dollar təşkil edib.
Bundan əlavə, şəkər ixracından 37,4 milyon dollar, tərəvəz və meyvələrin emal məhsullarının ixracından isə 14,8 milyon dollar gəlir əldə olunub. Sənaye məhsulları üzrə də müsbət dinamika müşahidə edilib. Kimya sənayesi məhsullarının ixracı 65,4 milyon dollar, plastmassa və onlardan hazırlanan məhsulların ixracı 100,3 milyon dollar, pambıq lifi ixracı 93,4 milyon dollar, alüminium və ondan hazırlanan məhsulların ixracı isə 90,6 milyon dollar olub.
Diqqət çəkən əsas məqamlardan biri qızıl ixracındakı artım olub. İşlənməmiş və ya yarımişlənmiş qızılın ixracı 3,59 milyard dollar təşkil edib. Bu göstərici ümumi ixracın 30,3 faizinə, qeyri-neft ixracının isə 76,61 faizinə bərabər olub. Statistik göstəricilər qeyri-neft sektorunda qiymətli metalların xüsusi çəkisinin artdığını göstərir.
İdxal strukturunda isə əsas yeri maşın, mexanizm, elektrik aparatları və onların hissələri tutub. Bu məhsullar üzrə idxalın dəyəri 1 milyard 354,4 milyon dollar olub və ümumi idxalın 24,52 faizini təşkil edib. Nəqliyyat vasitələri və onların hissələrinin idxalı 754,1 milyon dollar, yeyinti məhsullarının idxalı isə 912,4 milyon dollar səviyyəsində qeydə alınıb.
Ərzaq məhsulları arasında buğda idxalı xüsusi paya malik olub. Hesabat dövründə 445 min tondan çox buğda idxal edilib və bunun dəyəri 99,6 milyon dollar təşkil edib. Eyni zamanda tərəvəz və meyvələrin idxalı 141,1 milyon dollar, bitki və heyvan mənşəli piylər və yağların idxalı isə 75 milyon dollar olub.
Sənaye və istehlak məhsullarının idxalı da yüksək səviyyədə qalıb. Plastmassa və onlardan hazırlanan məhsulların idxalı 182,1 milyon dollar, geyim əşyaları və aksesuarlarının idxalı 139,9 milyon dollar, oduncaq və ondan hazırlanan məhsulların idxalı isə 109,7 milyon dollar təşkil edib.
Ümumilikdə açıqlanan statistika göstərir ki, Azərbaycanın xarici ticarətində enerji məhsulları hələ də əsas gəlir mənbəyi olaraq qalır. Bununla yanaşı, qeyri-neft sektoru, xüsusilə kənd təsərrüfatı, qiymətli metallar və sənaye məhsulları üzrə ixracın genişlənməsi iqtisadiyyatın diversifikasiyası istiqamətində müsbət dinamikanın davam etdiyini nümayiş etdirir.